Bergen op Zoom kiest voor menswaardig inkoopbeleid: ‘Geen ideologie, maar gewoon goed bestuur’

De Bergse gemeenteraad wil een menswaardiger inkoopbeleid van producten en diensten, voor de diverse afdelingen van de gemeente Bergen op Zoom. Na een lang en geëmotioneerd raadsdebat -onderbroken door diverse schorsingen om de motie bij te schaven- kreeg een voorstel van GroenLinks-PvdA en D66 uiteindelijk een raadsmeerderheid. Op de publieke tribune keken leden van het Bergse Palestina-comité kritisch toe.

Op voorhand werd duidelijk dat het een beladen debat zou zijn; voor het oude Stadhuis stond een politiewagen opgesteld, aan de ingang van de raadszaal hielden twee handhavers de wacht. Voorafgaand aan de raadsvergadering -die tot ruim na middernacht zou duren – werden de bezoekers op de publieke tribune door de geüniformeerde ordebewaarders op ongepastheden gecontroleerd.

Aanstootgevende sjaaltjes

Sjaals in de kleuren van de Palestijnse vlag werden niet getolereerd, de gemeentelijke coördinator veiligheid sprak de bezoekers bestraffend toe. De sjaals zouden “een teken van goedkeuring of afkeuring” zijn, en dat staat de vergaderorde van de Bergse raad niet toe. Daarbij kwam het tot een woordenwisseling tussen over de vrijheid van kledingkeuze.

Onder druk van de veiligheidsdienst kozen de bezoekers eieren voor hun geld en borgen het ‘aanstootgevende textiel’ op. “Als we de sjaals niet af zouden doen zou de politie ons meenemen”, sprak een demonstrante. “Nou, ze zouden me moeten wegslepen want ik ga niet.” Zo ver is het echter niet gekomen, de raadsbehandeling kwam pas aan het eind van de vergadering aan de orde – de demonstranten keken zwijgend toe.

Goede voorbeeld geven

Het is tegen middernacht als de motie aan de orde komt. Selin Karar (GroenLinks-PvdA) loopt naar het spreekgestoelte en doet met indringende bewoordingen een beroep om de Bergse raad om te kiezen voor een menswaardig inkoopbeleid – en geen zaken meer te doen met leveranciers die banden hebben met landen als Israël.

“Het simpele principe dat we geen zaken willen doen met bedrijven waarvan vaststaat dat ze meewerken aan ernstige schendingen van de mensenrechten. We willen een menswaardig inkoopbeleid. Elke actie, elke zet helpt. We zijn een overheidsorgaan die het goede voorbeeld moeten geven. Wij durven te kiezen voor bedrijven die alles op orde hebben met mensenrechtenbeleid. Ons inkoopbeleid is geen blinde vlek, het is een moreel kompas. Een menswaardige stad kijkt niet weg.”

Grove schendingen mensenrecht

Theo de Jong (SP) vult aan: “We zien dat de situatie voor de Palestijnen in Gaza niet is verbeterd. Het vrije verkeer is vrijwel niet mogelijk, het leed stopt niet. Ze hebben geen zelfbeschikkingsrecht, er is een grove schending van het mensenrecht, Maar dat gebeurt ook op andere plaatsen in de wereld, die niet direct in beeld zijn. Ook wij als lokale overheid hebben een voorbeeldfunctie die we uitdragen.”

Selectieve informatie

Het CDA wil besluiten nemen op goede en voldoende informatie, zegt Sander Siebelink. “Voor zover onze kennis reikt, houdt het college zich al aan internationale afspraken.” Verder is volgens CDA sprake van “selectieve verontwaardiging.” De dictaturen van Iran, Cuba en Noord-Korea komen niet voor in de motie. Ook uitbuiting van volkeren waar onderdelen voor elektrische auto’s worden gemaakt niet.” Het CDA ziet “een motie die slechts selectieve informatie bevat.”

Lastig uitvoerbaar

Mensenrechten moeten in ere worden gehouden, zegt Paul Schut (GBWP). Hij ziet de motie echter als overbodig, als het gaat om menswaardig inkopen van goederen en diensten: “Doet dit college het nu al niet?” En VVD vindt het eveneens jammer “dat er geen diepgravende discussie vooraf is gevoerd”. De motie is volgens raadslid Dave Lijmbach “lastig uitvoerbaar”. De VVD vindt het lastig om de motie te steunen “omdat we de consequenties ervan niet kunnen overzien.”

‘Gewoon goed bestuur’

Aydin Akkaya (Bergs Collectief): “We zijn als gemeente geen wereldmacht maar we zijn wél inkoper. We weten al heel lang dat goedkope producten een hoge prijs hebben in de vorm van onderdrukking en kinderarbeid. De motie vraagt iets redelijks: breng het inkoop in lijn met internationale afspraken. Het gaat niet om het aanwijzen van schuldigen, maar om het vermijden van risico’s. Doen alsof we geen invloed hebben, is simpelweg niet waar. Weten met wie we als gemeente samenwerken is geen ideologie; dat is gewoon goed bestuur.”

‘Alleen bij embargo’

Lokaal Realisme vindt het, net als VVD en CDA, jammer dat het voorstel niet eerder in een commissie is besproken, zegt raadslid Rian Govers-Gabriëls. “We hebben moeite met deze motie, het is wettelijk niet toegestaan om beperkingen op te leggen. Dat kan alleen als er een landelijke embargobepaling geldt voor bijvoorbeeld landen als Rusland.”

‘Warschau 2.0’

Louis van der Kallen (BSD). “Mondiale sociale vraagstukken zijn een zaak om te beoordelen door landelijke overheden. Maar we kunnen tegenwoordig ook lokaal niet meer om de wereldpolitiek heen.” Van der Kallen noemt Gaza “een Warschau 2.0”- verwijzend naar de Duitse vernietiging van de Poolse hoofdstad in de Tweede Wereldoorlog,

‘Sympathiek’

Wesley Janssens (D66) vindt het “een sympathieke motie” en ziet zich geconfronteerd met een wereldbeeld waarin schendingen van mensenrechten aan de orde van de dag zijn, Hij denkt dat de motie praktisch wél uitvoerbaar is – er zouden voldoende handvaten zijn door internationale verdragen.

College ontraadt

Wethouder Joost Pals begrijpt de motie, maar moet deze ontraden. “Je kan niet een leverancier beoordelen op basis van een land van herkomst”, stelt hij, “Dat kan inderdaad alleen bij een land als Rusland.” En wat zijn “de internationale gezaghebbende bronnen, waarover de motie spreekt”, vraagt Pals zich af. Bovendien zouden de nieuwe richtlijnen van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) al uitgaan van internationale richtlijnen voor een menswaardig inkoopbeleid.

Na diverse schorsingen ligt een gewijzigde motie op tafel, waarvan een raadsmeerderheid zich in de tekst kan vinden. Alleen CDA, Lokaal Realisme, en VVD stemmen tegen.