Analyse – De Bergse geldkraan gaat nog niet open, maar gericht investeren kan wél

Meer woningen, veiligheid in de wijken en opnieuw de toekomst van de Auvergnepolder. Tijdens het lijsttrekkersdebat van ZuidWest Kiest wordt duidelijk dat de politieke verschillen in Bergen op Zoom groot zijn. Achter de concrete vragen zit een fundamentelere discussie: moet de stad vooral voorzichtig blijven met geld, of juist investeren om vooruit te komen?

De gewetensvraag (‘wat te doen met een miljoen euro extra’) blijkt meteen een ideologische lakmoesproef. Voor sommige partijen moet het geld vooral de veiligheid en woningbouw versterken. Ilona Lambregts van de PVV zet meteen de toon: het geld moet volgens haar worden ingezet “voor de Bergenaren zelf, voor veiligheid en voor woningen voor onze eigen inwoners.” Ook het CDA denkt aan veiligheid. Lijsttrekker Sander Siebelink ziet extra cameratoezicht en meer woningen als logische bestemming.

Andere partijen kiezen juist voor financiële voorzichtigheid. Joost Pals van Lokaal Realisme voegt de meevaller het liefst toe aan de algemene reserve. Arjan van der Weegen van GBWP denkt in dezelfde richting. Bergs Collectief ziet een andere prioriteit: de gemeentelijke schuld verder verlagen. “Per inwoner hebben we nog steeds ruim 2400 euro gemeentelijke schuld. We moeten geen Sinterklaas gaan spelen”, waarschuwt Aydin Akkaya.

Aan de andere kant staan partijen die het geld liever direct in de samenleving investeren. Theo de Jong van de SP pleit voor meer middelen voor het sociaal domein en armoedebeleid. Adam Ahajaj van GroenLinks-PvdA wil investeren in leefbare wijken, bijvoorbeeld door speelvoorzieningen. De VVD kijkt juist naar economische ontwikkeling. Dominique Hopmans wil het geld onderbrengen in een groeifonds voor onder meer bedrijventerreinen. En Camiel van der Meeren van Belang van Bergen op Zoom kiest voor een opvallend andere route: belastingverlaging. Volgens hem moet het geld simpelweg terug naar de inwoners via een lagere ozb.

De discussie over woningbouw laat zien dat iedereen het eens is over de urgentie, maar niet over de aanpak. ‘Om meer te bouwen moet je buiten de lijntjes kleuren’, luidt deze stelling. Het CDA ziet kansen in het transformeren van leegstaande panden en in nieuwe bouwprojecten in Halsteren en Lepelstraat. GBWP denkt aan huissplitsingen en semipermanente woningen. D66 gaat nog een stap verder door onteigening van langdurig leegstaande panden niet uit te sluiten als eigenaren niets doen.

De meest ambitieuze visie komt van Louis van der Kallen van BSD. Hij wil opnieuw een gemeentelijk woningbedrijf oprichten en ruimte zoeken voor een nieuwe wijk buiten de bestaande stadszones. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat de gemeente weinig invloed heeft op panden in de binnenstad. “Die gebouwen zijn niet van de gemeente, daar kunnen we niets mee.” Het CDA reageert daar direct op. Volgens Siebelink kan het wel degelijk, en hij wijst op een kantoorgebouw bij Plein XIII dat succesvol wordt omgebouwd tot woningen.

De vraag of de gemeente financieel weer meer mag uitgeven zorgt voor een ander scherp moment in het debat. Joost Pals vindt het onverstandig om de geldkraan weer open te draaien. Volgens hem werkt Bergen op Zoom juist hard om financieel gezond te blijven. Dominique Hopmans van de VVD ziet dat anders en vindt dat de gemeente juist slim moet investeren. Reinout Krijnen van Samen0164 voegt daaraan toe dat investeringen gericht moeten zijn en dat de gemeentelijke exploitatie op orde moet blijven.

Joost Pals reageert fel op die opmerking en verdedigt het huidige financiële beleid. “Het is ónzin wat meneer Krijnen daar zegt”, klinkt het verwijtend. Pals memoreert juist aan de complimenten van de provincie, over het geslaagde financieel beheer van de gemeente.

Adam Ahajaj brengt de discussie terug naar de inwoners. Volgens hem heeft een financieel gezonde gemeente weinig waarde als de sociale problemen blijven bestaan. “Een inwoner heeft niets aan een financieel gezonde gemeente als er armoede is of een woontekort.” Die redenering krijgt bijval van de SP. Camiel van der Meeren legt juist de nadruk op de lasten voor inwoners. Volgens hem betalen Bergenaren de afgelopen jaren al genoeg. “De laatste jaren is er veertien procent lastenverzwaring geweest. De Bergenaren hebben het betaald.”

Ook veiligheid in de wijken leidt tot een klassiek politiek verschil. De PVV wil meer cameratoezicht en strengere handhaving. Andere partijen leggen de nadruk op preventie. Het CDA wil eerder ingrijpen bij schooluitval om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden. D66 ziet vooral dat jongeren soms meerdere keren per dag door boa’s worden aangesproken, wat volgens de partij laat zien dat er vaak ook zorg nodig is.

Voor GroenLinks-PvdA is veiligheid breder dan alleen handhaving. Ahajaj benadrukt dat veilige wijken ook draaien om voorzieningen en sociale samenhang. “Het gaat ook om schone wijken, goede wijkhuizen en voldoende jongerenwerkers.” De SP sluit zich daarbij aan en noemt cameratoezicht vooral een vorm van schijnveiligheid. Volgens Theo de Jong ligt de sleutel bij preventie en goede voorzieningen voor jongeren.

Gedurende het debat komt ook de economische toekomst van de stad ter sprake, met de discussie over het geplande hoogspanningsstation en mogelijke uitbreiding van industrie in de Auvergnepolder. Voor sommige partijen is meer industrie een logische stap om werkgelegenheid te behouden. Louis van der Kallen wijst erop dat Bergen op Zoom historisch gezien altijd een productiestad is. “Al sinds de middeleeuwen wordt hier geproduceerd.”

Andere partijen kijken juist naar nieuwe vormen van economie. GroenLinks-PvdA wil vooral inzetten op innovatieve en duurzame bedrijvigheid, gekoppeld aan talent uit het mbo. Camiel van der Meeren waarschuwt ondertussen dat stilstand gevaarlijk kan zijn voor de werkgelegenheid. Volgens hem staat de stad voor een nieuwe uitdaging nu grote bedrijven mogelijk vertrekken. “Bedrijven als Sabic en Cargill gaan ons binnenkort verlaten. Daarom moeten we nú energie steken in nieuwe werkgelegenheid.”

Het debat maakt duidelijk dat Bergen op Zoom op een bestuurlijk kruispunt staat. De gemeente is financieel hersteld na moeilijke jaren, maar de vraag wat er met die herwonnen ruimte moet gebeuren verdeelt de politiek. Sommige partijen willen de reserves beschermen en schulden verder afbouwen. Andere willen investeren in economie, woningbouw en voorzieningen. En weer andere leggen de nadruk op sociale problemen in de wijken.

De verkiezingen bepalen uiteindelijk welke koers Bergen kiest. Maar het Bergse verkiezingsdebat laat nu al zien dat die keuze niet alleen gaat over geld of plannen. Het gaat vooral over de vraag wát voor stad en gemeente Bergen op Zoom wil zijn, de komende jaren.