Nieuwsanalyse – Een college van zes biedt Bergen méér dan de VVD alleen
De contouren van een nieuwe coalitie in Bergen op Zoom tekenen zich scherp af, en roepen tegelijk fundamentele vragen op. Want terwijl informateurs Erik van Merriënboer en Patrick van der Velden aansturen op een brede samenwerking zonder de VVD, schuift daarmee niet alleen een partij maar ook bestuurlijke ervaring en electoraal gewicht terzijde. De centrale vraag dringt zich op: beseft Bergen op Zoom wel wat voor bestuurlijke risico’s hier worden genomen?
De voorgestelde coalitie van GBWP, GroenLinks-PvdA, CDA, D66 en Lokaal Realisme oogt op papier stabiel door haar breedte. Opvallend is daarom het ontbreken van de VVD. Een coalitie van zes had best gekund en heeft met 26 van de 35 raadszetels een zeer stevige basis in de Bergse raad. Ook zes voltijdswethouders zijn mogelijk. De informateurs adviseren er vijf, met een zesde “als de bestuurlijke opgaven dat vereisen.” En er ligt genoeg werk op het bordje van raad en college.
Het moment waarop de VVD wordt buitengesloten, is op z’n minst ongelukkig. Twee ervaren wethouders keren niet terug: CDA’er Hans-Peter Verroen stopt, en Joey van Aken (GroenLinks-PvdA) haakt eveneens af. Ook VVD-wethouder Dominique Hopmans geldt als een bestuurlijk zwaargewicht. Lokaal Realisme-bestuurder Joost Pals wordt alom geprezen als financiële gezondmaker van de gemeente en mag daarom in het nieuwe college terugkeren, ondanks het zetelverlies. De VVD heeft zich juist weten te manifesteren maar de resultaten op economisch beleid en versterking binnen en buiten de regio ziet Hopmans niet beloond. De logica hierin ontbreekt.
Het uitsluiten van de VVD als zesde coalitiepartij betekent dat het nieuwe college op meerdere fronten tegelijk opnieuw moet beginnen: inhoudelijk, bestuurlijk én relationeel.
In een tijd waarin vertrouwen in de politiek onder druk staat, is het riskant om zo’n duidelijke electorale boodschap te negeren. Natuurlijk: coalitievorming draait niet alleen om zetelaantallen. Maar het volledig buitensluiten van een grote winnaar, zónder inhoudelijk gesprek, schuurt met het idee dat de stem van de kiezer ertoe doet.
Waarom dan toch deze keuze? Een plausibele verklaring is dat andere partijen ruimte zien om zonder de VVD een eigen koers te varen, ideologisch of strategisch. Minder liberale invloed, meer ruimte voor een progressief of lokaal profiel. En tja… heeft de industriebestemming van Auvergnepolder een rol gespeeld? De informateurs zeggen van niet, maar GBWP houdt zónder VVD wel een kritische speler buiten het collegebootje.
Een Bergse coalitie van vijf zónder VVD is een politieke afweging die ook een prijs heeft. Want een coalitie die primair wordt gevormd op basis van uitsluiting, in plaats van inhoudelijke overeenstemming, loopt het risico intern kwetsbaar te zijn. Zeker met vijf partijen aan tafel is de kans groot dat verschillen zich later alsnog manifesteren; maar dan binnen het college, waar de gevolgen groter zijn.
De ingelaste raadsvergadering van 13 april wordt daarmee meer dan een formaliteit. Het debat dat Bernaards voor die avond aankondigt, raakt aan de kern van deze formatie: gaat Bergen op Zoom voor bestuurlijke stabiliteit en breed gedragen bestuurlijke samenwerking, of voor een coalitie die vanaf de start vragen oproept over legitimiteit en samenhang?
De keuze om de VVD buiten de coalitie te houden is politiek verdedigbaar, maar tegelijk bestuurlijk risicovol. Zeker in een fase waarin ervaring wegvalt en complexe opgaven op tafel liggen. De echte vraag is daarom niet óf deze coalitie mogelijk is. Die is ze. Een coalitie van zes wethouders is mogelijk en wenselijk volgens de informateurs, als de bestuurlijke opgaven die vereisen. Een coalitie zónder VVD is voor Bergen op Zoom een gemiste kans. De omliggende gemeenten zijn de lachende derden: want daar komen de volgende vier jaar de nieuwe bedrijfsterreinen en zo broodnodige woningen.