Analyse – Nobelaer geen bodemloze put, maar: ‘Waar draait u dán uw campagnefilmpjes?’

Meer handhaving of juist meer preventie. Hoger bouwen of de natuur sparen. En moet de gemeente geld uitgeven aan onderzoeken of juist sneller uitvoeren? Tijdens het verkiezingsdebat ZuidWest Kiest van ZuidWest TV werd duidelijk waar de partijen in Etten-Leur van elkaar verschillen; maar ook waar de lijnen opvallend dicht bij elkaar liggen.

De klassieke tegenstelling: handhaven of voorkomen? Het debat werd mede gevoed door (recente) overlast rond het Vogelaarpark. Over één ding waren de partijen het eens: er moet iets gebeuren. Maar hoe, daarover lopen de meningen uiteen.

Jean-Pierre Schouw (APB) wil meer zichtbare handhaving, maar ziet dat niet als enige oplossing. “Alleen de stok gebruiken gaat niet werken.” Nikita van Dieën (D66) waarschuwt dat streng optreden vaak alleen leidt tot verplaatsing van het probleem. “Dan verplaats je het probleem”, stelt zij. Daarom wil D66 vooral investeren in sterke wijken en preventie.

Ook René Verwijmeren (Ons Etten-Leur) zet in op een preventieve aanpak. Volgens hem helpt het om jongeren actief bezig te houden. “Opgroeien is soms lastig, maar dat hoort bij het leven. Laten we vooral kijken wat kinderen wél kunnen.”

Aan de andere kant van het spectrum staat JA21. Lijsttrekker Christ van Wanrooij ziet meer in streng optreden. Hij wijst op het eerder ingestelde samenscholingsverbod rond het Vogelaarpark. “Dat heeft gewerkt. Indien nodig zetten we dat opnieuw in.”

De VVD zoekt een middenweg. Lijsttrekker Edgar de Jager pleit voor zowel handhaving als preventie. “Betrek daarbij de hele jeugd van Etten-Leur en niet alleen de overlastgevende groep.” Volgens het CDA speelt ook de rol van ouders een belangrijke factor. “Luister naar elkaar en kijk hoe je samen tot een standpunt komt”, zegt lijsttrekker Ger de Weert, die benadrukt dat samenwerking nodig is om problemen aan te pakken. GroenLinks-PvdA kijkt nadrukkelijk naar de sociale oorzaken. Lijsttrekker Esmée van Dravik vindt dat de gemeente soms verder moet kijken dan de openbare ruimte. “Er zijn vaak achterliggende problemen die we niet zien.”

Ook woningbouw leidde tot duidelijke verschillen. De druk op de woningmarkt is groot, ondanks dat er de afgelopen jaren al meer dan duizend woningen zijn gebouwd. Voor GroenLinks-PvdA moet de gemeente daarbij soms meer durf tonen. “We mogen wel wat meer lef hebben en buiten de gebaande paden denken”, zegt Van Dravik. Leefbaar Etten-Leur vindt dat de gemeente duidelijker moet vasthouden aan gemaakte afspraken. Volgens de partij worden hoogbouwplannen regelmatig afgezwakt als er protest komt van omwonenden.

De VVD ziet kansen in het centrum. Daar zouden volgens De Jager meer woningen boven winkels kunnen komen, zolang dat niet ten koste gaat van ondernemers. “Geen plannen waar niemand op zit te wachten, maar scherp kijken: is dit echt nodig?” De discussie raakt ook aan de natuur, bijvoorbeeld bij plannen rond Haansberg. Sommige partijen willen daar terughoudend zijn met bomenkap.

Bij grote infrastructurele projecten, zoals de oostelijke randweg en een mogelijke spoortunnel, kwam een ander spanningsveld naar voren: hoeveel geld moet de gemeente steken in onderzoek? Leefbaar Etten-Leur vindt dat de gemeente vaker gebruik moet maken van kennis van inwoners. Dat zou volgens de partij tonnen aan onderzoekskosten kunnen besparen. Andere partijen zijn voorzichtiger. Het CDA, D66 en de VVD vinden dat degelijk onderzoek juist nodig is om grote projecten mogelijk te maken en bijvoorbeeld provinciale subsidies binnen te halen.

Een denkbeeldige meevaller van 250 duizend euro maakte duidelijk hoe partijen hun prioriteiten stellen. APB wil het geld besteden aan activiteiten in de gemeente. JA21 denkt aan extra handhaving. Ons Etten-Leur ziet kansen voor wijkvoorzieningen en activiteiten voor ouderen, terwijl de VVD het wil inzetten voor leefbaarheid. Het CDA noemt de aanpak van zwerfafval als bestemming voor het geld. Leefbaar Etten-Leur kiest voor een andere aanpak en wil inwoners zelf laten meedenken via een prijsvraag voor het beste idee. GroenLinks-PvdA zou het geld gebruiken voor betaalbare woningen en vergroening van wijken.

Vrijwel alle partijen vinden dat sport en cultuur belangrijk zijn voor de leefbaarheid van de gemeente en dat er niet op moet worden bezuinigd. Cultuur moet bovendien toegankelijk blijven voor iedereen, benadrukken D66 en GroenLinks-PvdA. JA21 plaatste wél een kanttekening bij de uitgaven aan cultureel centrum De Nobelaer. Volgens de partij mag dat, ondanks het financiële verbeterplan, geen “bodemloze put” worden. De opmerking leidde tot een scherpe reactie van D66 richting Ja21: “U heeft bij De Nobelaer anders wél al uw campagnevideo’s opgenomen. Waar draait u dan straks uw filmpjes?”

Het debat laat zien dat de lijsttrekkers het vaak eens zijn over de doelen: een leefbare gemeente, veilige wijken en voldoende woningen. Maar achter die overeenstemming schuilt een wezenlijke keuze. Meer handhaven of juist meer preventie. Meer bouwen of juist meer beschermen. Meer onderzoeken of juist sneller uitvoeren.

En juist in die keuzes zal de kiezer uiteindelijk bepalen welke koers Etten-Leur de komende jaren inslaat.