Nieuwsanalyse – Tholen volgt Spreidingswet, maar regionaal is de puzzel nog niet gelegd

Voor de opvang van vluchtelingen hebben alle gemeenten een opgave en een gedeelde verantwoordelijkheid. Die verantwoordelijkheid is landelijk ook vastgelegd in de Spreidingswet. Een aantal gemeenten loopt daarmee op schema, maar lang niet allemaal. Soms heeft het ook tijd nodig, zoals in Tholen. Met aanvankelijke weerstand uit de raad, heeft de gemeente inmiddels een overeenkomst met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) voor een opvangvoorziening voor 150 vluchtelingen aan de Postweg in Tholen.

Daarmee komt een tijdelijke noodopvang in beeld, nadat de opvanglocatie aan de Molenvlietsedijk eerder dit jaar de deuren moest sluiten. Het voormalige schoolgebouw maakt plaats voor woningbouw en andere ontwikkelingen.

Binnen de gemeenteraad is in het verleden kritisch gediscussieerd over locaties en de verdeling van de opvang. Zo stemden partijen als CDA en ABT eerder tegen bepaalde verkenningen. Van een boycot van de Spreidingswet is echter geen sprake. Het gemeentebestuur zocht vooral naar oplossingen die de schaarse ruimte voor woningbouw niet in de weg staan.

Volgens de gemeente Tholen en het COA gaat het om mensen van verschillende leeftijden en uit diverse herkomstlanden, waaronder alleenstaande volwassenen, maar ook kinderen en gezinnen.

Zo komen er géén alleenstaande minderjarigen. Oorspronkelijk was er sprake van de opvang van 70 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) voor vijf jaar, maar dit plan is van de baan omdat de gemeente niet de juiste specialistische zorg en voorzieningen kon bieden. In plaats daarvan is gekozen voor deze bredere groep asielzoekers. De beoogde opvangtermijn aan de Postweg is vastgesteld voor een relatief korte duur van maximaal 2,5 jaar.

Burgemeester Marleen Sijbers en het COA organiseren vanaf eind augustus 2026 persoonlijke gesprekken en spreekuren om de zorgen van direct omwonenden over onder meer verkeer, leefbaarheid en veiligheid te bespreken.

Hoe is het elders in de regio gesteld, onder meer in West-Brabant? Een minderheid van de gemeenten haalt de gestelde doelen. Slechts enkele gemeenten hebben hun opgave voor de Spreidingswet volledig op orde of plaatsen zelfs méér dan strikt noodzakelijk, zoals Woensdrecht en Zundert. Veel gemeenten lopen achter en zijn door de minister op het matje geroepen.

Uiterst gevoelig ligt het thema asielopvang in Steenbergen, waar de protesten van 2015 nog niet vergeten zijn. Op dit moment voldoet Steenbergen niet aan de opgave van de Spreidingswet. De gemeente heeft momenteel geen enkele opvangplek beschikbaar voor asielzoekers, terwijl de indicatieve wettelijke opgave voor Steenbergen is vastgesteld op 122 opvangplekken.

Gemeenten als Bergen op Zoom beschikken weliswaar over een azc, maar hebben minder opvangplaatsen dan volgens de Spreidingswet nodig zijn. Ook hier is maatschappelijke weerstand en zijn politieke partijen als PVV, Belang van Bergen op Zoom en SP uiterst kritisch op migratiebeleid.

Moerdijk werkt samen binnen de taakstelling van de Markiezatenregio. Zes gemeenten wilden daar gezamenlijk duizend opvangplaatsen creëren. Moerdijk bood eerder al ongeveer 200 plaatsen aan. Toch haalt de regio als geheel de wettelijke doelen nog niet. Ook op Moerdijk blijft daarom druk staan om de opvangcapaciteit verder uit te breiden.

Roosendaal kampt na de afgewezen plannen voor een azc bij Heerle met vertraging bij het aanwijzen en inrichten van geschikte, langdurige opvanglocaties. Politieke verdeeldheid en maatschappelijke onrust over grootschalige locaties maken het moeilijk om de wettelijke opgave te realiseren. De gemeente is daarom aangespoord om snel met concrete oplossingen te komen, de zoektocht gaat inmiddels verder.

Halderberge en Rucphen hebben weinig tot geen asielzoekers opgevangen. Zij proberen de opvangopgave geregeld regionaal op te lossen of te compenseren met de opvang van Oekraïense ontheemden. Omdat de Spreidingswet specifiek betrekking heeft op asielopvang, blijft hun bijdrage op dat punt achter.

Tholen zet met de opvang aan de Postweg een concrete stap, maar daarmee is de regionale opvangpuzzel nog niet gelegd. Zolang sommige gemeenten achterblijven en andere meer verantwoordelijkheid nemen, blijft de vraag hoe eerlijk de lasten daadwerkelijk worden verdeeld. De opvang van 150 asielzoekers volgens de opgaaf van de Spreidingswet is daarmee niet alleen een lokale keuze, maar ook een test voor de bereidheid van gemeenten in de regio om hun deel van de verantwoordelijkheid te nemen.