Onderzoek naar waterstofnet tussen Bergen en Woensdrecht: ‘Sleutel van energie­transitie’

De gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht en de provincie werken aan een haalbaarheidsstudie naar een waterstofleidingnetwerk. De studie kost 150.000 euro, die gezamenlijk wordt betaald door de betrokken overheden. Wethouder Hans Peter Verroen heeft hoge verwachtingen van waterstof voor industrie en huishoudens, als alternatief voor fossiele brandstoffen: “Waterstof is de sleutel van de energietransitie.”

“Wat we gaan doen, is een overeenkomst ondertekenen voor een haalbaarheidsstudie”, aldus Verroen. “De achtergrond is dat de Gasunie bezig is om bestaande gasleidingen om te bouwen, zodat ze geschikt worden voor het transport van waterstof. Dat past binnen de verduurzaming.” Volgens de Bergse wethouder biedt waterstof veel perspectief, maar is er nog sprake van een klassiek kip-ei-probleem. “Waterstof moet op grote schaal geproduceerd worden om economisch rendabel te zijn. Maar daarvoor heb je afnemers nodig. En die afnemers komen er pas als de prijs laag genoeg is.”

Koppeling aan ‘backbone’

De regio Bergen op Zoom ligt gunstig: er loopt een belangrijke leidingstraat richting Antwerpen en Vlissingen. “Daar komt de zogeheten backbone: de grote transportleiding voor waterstof”, legt Verroen uit. “Die wordt sowieso aangelegd. Op het moment dat die leiding tijdelijk leeg is vanwege de ombouw, kun je relatief eenvoudig een aftakking maken.” Die aftakking, door Verroen omschreven als een ‘T-stukje’, is precies waar het onderzoek zich op richt. “We hebben ervoor gezorgd dat er onderzocht wordt of zo’n aansluiting hier mogelijk is.”

Samenwerking en risico

Het onderzoek wordt uitgevoerd door Hynet, in opdracht van het ministerie. Maar daar zit een voorwaarde aan. “Er moet iemand garant staan voor de kosten.” merkt Verroen op. “Als er uiteindelijk geen aansluiting komt, moeten die kosten worden betaald. Komt die er wel, dan worden de kosten verdeeld over de gebruikers.” Bergen op Zoom, Woensdrecht en de provincie hebben die verantwoordelijkheid samen opgepakt. “Onze ambtenaren hebben het initiatief genomen. De aansluiting zou ten zuiden van Bergen op Zoom komen, richting Woensdrecht.”

Kansen industrie en Defensie

De mogelijke aansluiting biedt kansen voor verschillende partijen. “Onze industrie kan erop aansluiten, zoals de TSP-sector. Dat is relatief dichtbij. Maar ook Defensie in Woensdrecht kan hiervan profiteren.” Belangrijk om te benadrukken is dat het nog om een onderzoek gaat. “We hebben geen besluit genomen over een aansluiting, maar over de haalbaarheid ervan.”

Geen hergebruik lokaal gasnet

Het waterstofnetwerk zal niet simpelweg het bestaande aardgasnet vervangen. “Er komt een aparte leiding van de backbone naar de afnemers”, aldus Verroen. “Wel kunnen bestaande grote transportleidingen geschikt worden gemaakt voor waterstof, al vraagt dat aanpassingen. Waterstofmoleculen zijn kleiner dan aardgasmoleculen.”

Planning: snel schakelen

De aanleg van de landelijke waterstofleiding staat gepland rond 2027 à 2028. “Dat betekent dat we nu snel moeten handelen”, merkt de Bergse wethouder op. “Dit is typisch een geval van marktimperfectie: niemand wil als eerste investeren, terwijl het maatschappelijk wel wenselijk is. Daarom nemen wij als overheid nu het voortouw.” Ook het bedrijfsleven in Woensdrecht haakt aan. “Zij zien ook de kansen.”

Waterstof sleutel in energietransitie

Verroen ziet waterstof als een belangrijk onderdeel van de toekomstige energiemix. “De energietransitie is pas echt compleet als we duurzame energie kunnen opslaan en transporteren. Waterstof maakt dat mogelijk.” Hij wijst op de beperkingen van het hoogspanningsnet. “Als je op zee elektriciteit opwekt en direct omzet in waterstof, kun je dat via bestaande leidingen transporteren. Dat scheelt enorm veel ruimte; een factor 7 tot 10.”

Veiligheid en ruimtelijke inpassing

In het onderzoek wordt ook gekeken naar veiligheid en ruimtelijke ordening. “Waterstof is explosief, dus veiligheid is een belangrijk aandachtspunt. Daarnaast moet een afsluiterstation goed worden ingepast in de omgeving.”