Onderzoeker oppert alternatief voor Powerport waarbij dorp Moerdijk behouden blijft

Onderzoeker Boris Schellekens van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) meent dat er een alternatief is voor de Powerportopgave van de gemeente Moerdijk. In het havengebied van Rotterdam zou namelijk ruimte zijn, als een deel van de olieraffinaderijen zousluiten. Dat is misschien niet snel geregeld, maar wel makkelijker en goedkoper dan een dorp verplaatsen, geeft de onderzoeker aan.

De plannen voor het dorp Moerdijk zijn onderdeel van een groter onderzoek waar Schellekens al een aantal jaar mee bezig is. “Dat gaat over energie, industrie en de transitie weg van fossiele brandstof en hoe we dat op een goede manier kunnen doen”, zegt hij. De industrie loopt namelijk op verschillende fronten tegen grenzen aan, stelt hij. “Vanuit een economisch perspectief is dat positief, want de economie loopt goed. Maar voor verduurzamen is geen ruimte.”

Ook is er beperkte ruimte wat betreft het stroomnet, personeel, stikstof en fysieke ruimte. “Huidige onderzoeken gaan er vanuit dat de industrie in zijn huidige vorm blijft bestaan en dat er dan extra ruimte nodig is, maar wat ga je afbouwen om het duurzame op te bouwen?” Alleen op die manier wordt er voorkomen dat agrariërs en inwoners worden geraakt.

Ruimte in Rotterdam

Binnen het grotere onderzoek is Schellekens sinds eind vorig jaar ook meer gaan inzoomen op de situatie in Moerdijk. “Het is relatief kort, maar ik koppel het samen met andere puzzelstukje, zoals: hoe moeten we van de olie af”, legt hij uit. Daarvoor kwam de onderzoeker in Rotterdam uit waar een aantal grote olieraffinaderijen staan. Die zou de overheid volgens hem voor een deel kunnen uitkopen waardoor er weer ruimte vrij komt.

De kleinste olieraffinaderij van 150 hectare is al gesloten. Een derde van die ruimte heeft al een herbestemming. “De andere honderd hectare kan je gebruiken voor de aanlanding van een zeekabel, dat hoeft niet in Moerdijk.” Volgens de onderzoeker is vanuit de politiek besloten dat alles in Moerdijk moet komen. “Maar waarom is dat gezegd? Waarom kan het niet twintig kilometer verderop?”, vraagt Schellekens zich hardop af.

Kantekeningen

Wel geeft Schellekens toe dat er een aantal bedrijven afhankelijk zijn van de olieraffinaderijen. “Maar zij zijn een stuk minder groot dan dat de lobby zich doet voorstellen. Zij praten over een jengatoren waarbij de toren in elkaar valt wanneer een stukje wordt weggehaald. Ik trek dat in twijfel.” Bedrijven zijn tegenwoordig veel flexibeler, stelt de onderzoeker. “Nederland raffineert twaalf procent van alle olie in Europa. Dat is meer dan Frankrijk en Polen, die meer inwoners hebben.”

Ook over de werkgelegenheid heeft Schellekens al een idee. Bij een snelle schatting werken er volgens hem zo’n 2900 mensen bij de drie olieraffinaderijen. “Zij zijn vaak technisch opgeleid en daar is een schreeuwend tekort aan. Zij hebben zo een nieuwe baan.” Met een goed plan kunnen deze werknemers in andere sectoren aan de slag. “We moeten ze niet in de steek laten, maar met een goed transitieplan komen.”

Beeld veranderen

Het alternatief dat de onderzoeker voorstelt is meer dan alleen het uitkopen van olieraffinaderijen. Het beeld dat rondom de verduurzaming van de industrie bestaat, moet veranderd worden. Nu wordt er vooral gesproken over dat er ruimte nodig is voor de verduurzaming. “Maar het is vanuit de politiek moeilijk om te benoemen om iets af te bouwen. Als zij zeggen we gaan een raffinaderij uitkopen verenigen bedrijven zich in een sterke lobby en die is heel machtig in Den Haag.”

Het nieuwe kabinet kan het beeld wat hem betreft omdraaien. “Redeneer vanuit een positief oogpunt, zoals wat de winst is van het sluiten van een raffinaderij.” Die winst zit dan in de gezondheid en de uitstoot, want Nederland moet uiteindelijk voldoen aan de klimaatdoelen. “Laten we niet zeggen we gaan een raffinaderij uitkopen, maar we gaan ruimte maken voor onze aanlanding van wind op zee.”

Schellekens heeft het vertrouwen dat het kabinet dat voor elkaar kan krijgen. “Het afbouwen van de olie- en intensieve industrie is nodig voor de energietransitie in Nederland. In Moerdijk wordt al concreet wat er gebeurt als je dat niet doet.”

Verder onderzoeken

De komende tijd gaat hij het onderzoek nog verder uitwerken. Ook bewoners mogen daarbij meedenken. De gemeente heeft hij nog niet meegekregen, maar dat zou hij wel graag willen. “We moeten dit laten slagen”, sluit Schellekens af.