Oude ambachten helpen elkaar: Belgisch trekpaard sleept hout het bos uit voor weervisserij

Het bos aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom trok zaterdagochtend veel bekijks. Een groot Belgisch trekpaard sleepte gekapte bomen het bos uit. Die bomen zijn voor de weervisserij die ze gebruikt om de netten in het water aan vast te maken om de vis te vangen. Ook de vrijwilligers van Stichting Behoud Weervisserij waren druk aan het werk.

Bij weervisserij wordt er over een lengte van ongeveer 2,5 kilometer een rij bomen in het slik onder het water gezet. Die staan kort op elkaar zodat de vissen naar het einde worden gedreven. Dat einde loopt in een punt waarbij ook netten tussen de bomen worden gespannen. Dat wordt de weerkamer genoemd. Daarmee wordt de vis gevangen. Alles bij elkaar heet de constructie een weer. Dat gaat dan om Makreel, geep of sprot. Ansjovis werd voorheen ook veel gevangen, maar dat aantal is flink gedaald.

Onderhoud aan weren

Die weren, waarvoor hout gebruikt wordt, moeten elk jaar bekeken worden. “Een derde van de palen valt uit door de paalworm”, legt een van de bestuursleden van de Stichting Behoud Weervisserij, uit. Die paalwormen maken gaten in het hout waardoor ze niet meer sterk genoeg zijn. Dat komt vooral voor bij de bomen die de vissen in de weerkamer drijven, omdat het hout minder dik is. Ook zorgen stormen en andere extreem weer ervoor dat palen stuk gaan.

In de maanden januari en februari worden daarom nieuwe bomen gekapt om de weren te herstellen. “De palen voor de weerkamer zijn sterker en dikker. Die zijn zwaarder dus het is makkelijker al een paard die uit het bos trekt. Anders krijgen de vrijwilligers rugklachten”, vertelt het bestuurslid. En dat is te zien, want het trekpaard neemt de bomen met gemak mee het bos uit. Die kracht is voor sommige bezoekers best spannend en dus blijven ze op gepaste afstand.

In totaal worden er zo tussen de 40 en 60 bomen gekapt. Deze bomen zijn door Brabants Landschap, die het gebied beheert, uitgekozen om gekapt te worden. De bomen moesten namelijk weg voor het natuuronderhoud. Elk jaar wordt er op een andere plek gekapt, zodat er nog genoeg blijft staan. “Er zijn ook speciale houtkapbosjes die om een bepaald aantal jaren worden gekapt.”

Op deze manier krijgen ze een tweede leven in de weren van de familie van Dort. Zij zijn de enige weervissers die nog over zijn in Europa. De weervisserij is commercieel niet meer rendabel. De vis die wordt gevangen is niet interessant voor restaurants of supermarkten.

Onder de aandacht brengen

De hulp van het Belgische paard is niet alleen uit praktische overwegingen. Op deze manier kan de stichting de weervisserij ook wat extra onder de aandacht brengen. Het ambacht is bij de jongere generatie namelijk niet meer bekend. “Het voortbestaan is afhankelijke van donaties en mensen die boottochten boeken”, zegt Rick van Geel, woordvoerder namens de stichting.

Tijdens de boottochten neemt een van de vrijwilligers mensen mee de schelde op naar de weren. Daar krijgen ze uitleg over hoe het werkt en wat er te zien is. “Zo willen we een stukje cultureel erfgoed in stand houden”, geeft Van Geel aan. Er wordt nu nog hard gewerkt om de weren weer te herstellen. Vanaf mei kunnen bezoekers weer met een tocht mee om het met eigen ogen te zien.

Ondertussen ligt er al een flinke stapel bomen. Vrijwilligers halen nog de laatste kleine takjes van de bomen af. “Anders gaan ze niet zo makkelijk het slik in, want ze moeten zo’n 2 tot 2,5 meter het slik in”, vertelt een van de vrijwilligers. Na het harde werk staat er voor iedereen een kom erwtensoep klaar. Op een een later moment gaan de vrijwilligers het water op om de bomen op hun plek in de weren te zetten.