Tonnie vindt vier grafkruizen in een schroothoop: ‘Ze zijn onbetaalbaar’
De geallieerde soldaten Harry, George, Frank en Joe sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze kregen een tijdelijk metalen veldkruis op hun graf. Ruim tachtig jaar later doken ze weer op bij Tonnie Ebben uit Groeningen. Maandag droeg hij de unieke historische voorwerpen over aan het bezoekerscentrum van de oorlogsbegraafplaats in Bergen op Zoom: “Ik heb er goed voor gezorgd en nu zijn ze weer terug thuis.”
“Het doet me toch wel wat”, vertelt de Groeninger terwijl hij één van de kruizen nog even stevig vasthoudt. Als eigenaar van het oorlogsmuseum van Postzegel tot Tank in zijn woonplaats kreeg hij de metalen kruizen onlangs toevallig in zijn bezit. “Ze lagen op een schroothoop in Sint Anthonis. Gelukkig heeft iemand ze ertussen uit gehaald en ze aan het museum gegeven. Toen ik de kruizen schoon had gemaakt, zag ik dat het om iets heel bijzonders gaat.”
Uiterst zeldzaam
Veldkruizen zijn uiterst zeldzaam omdat er nauwelijks exemplaren van bewaard zijn gebleven. Ze dienden als tijdelijke markeringen voor gesneuvelde militairen die vaak kort na gevechtshandelingen her en der werden begraven. “De geallieerden hadden destijds hele bussels van deze metalen kruizen bij zich. Ze werden in allerhaast voorzien van naam of soms zelfs alleen van een nummer”, vertelt Tonnie tegen Omroep Brabant.
Na de oorlog werden de lichamen verzameld en herbegraven op de militaire erevelden. De oorspronkelijke metalen kruizen verhuisden mee en stonden nog jaren lang boven de graven. Vanaf de jaren vijftig werden ze vervangen door de huidige natuurstenen grafmonumenten.
De vier metalen kruizen die maandag werden overgedragen, zijn van de Engelse militairen George Davison (32), Frank Pratt (31) en Joe Flannagan (20) en Harry MacDonald (24) uit Canada. Ze maken vanaf nu deel uit van de permanente expositie in het nieuwe bezoekerscentrum dat over twee weken open gaat voor het publiek.
“We zijn ontzettend blij met deze schenking van Tonnie. Het maakt het verhaal dat we hier vertellen nog tastbaarder. Je moet je voorstellen dat deze kruizen boven de lichaam van soldaten stonden die nog maar net waren omgekomen. Daarmee komt het erg dichtbij”, zegt voorzitter Giel Janssen van het bezoekerscentrum.
Tonnie: “Ik vind het mooi dat ik uitgerekend vandaag op 4 mei de kruizen terug kan geven. Dit is tenslotte de plek waar ze thuis horen. Ik kom best nog weleens terug om ze te bekijken en misschien nog even te knuffelen.”