Waarom werkplezier in de zorg soms verdwijnt: ‘Mensen zijn asocialer geworden’

Onze onderzoeksredactie wil met een heel dossier een beeld geven van de mate waarin de zorg in onze regio te maken heeft met agressie en of dit toeneemt. Daarvan zijn meerdere vormen te onderscheiden. Het grootste deel ervan is verbaal, van schelden tot bedreigen. Maar ook worden zorgmedewerkers soms persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor de gezondheidstoestand van een patiënt of zelfs privé lastiggevallen op social media. Daarnaast is er fysiek geweld, dat gemiddeld minder vaak voorkomt maar een grote impact heeft op hulpverleners.

We hebben een vragenlijst rondgestuurd naar zo veel mogelijk zorgaanbieders in de regio. Omdat brancheverenigingen niet mee wilden werken moesten we daarvoor zelf online op zoek naar e-mailadressen. We vonden er ruim 200, waarvan een deel echter het ingezonden bericht helaas niet accepteerde of niet (meer) bleek te werken. Uiteindelijk zijn er ongeveer 150 mails aangekomen, waarop we 33 reacties kregen. De meeste kwamen uit Bergen op Zoom, Roosendaal en Steenbergen maar uit iedere gemeente kwam er minstens een.

De zorgverleners die reageerden zijn zeer divers. Van huisartsen en apotheken tot tandartsen en fysio. Maar ook verloskundigen, geestelijke gezondheidszorg en zelfs relatietherapie zitten erbij. Onder dit artikel vind je het gehele overzicht. Van de 33 reacties gaven 15 inzenders aan geen toename van agressie te hebben ervaren. Er waren er 13 die een lichte toename hebben bemerkt en 6 spreken zelfs van een sterke toename. Niemand heeft een afname gesignaleerd.

Soorten agressie

De vormen van agressie lopen flink uiteen, van een kleiner deel aan fysiek geweld zoals schoppen of slaan en vernieling tot vele vormen van verbaal gedrag als schelden, schreeuwen, dreigen en (al dan niet seksuele) intimidatie. In één geval richtte zich dat op een andere patiënt, in de andere gevallen altijd op de zorgverleners. Met verschillende problemen tot gevolg. Vooral werkdruk, plezier en motivatie hebben er onder te lijden maar het levert ook ziekteverzuim, stress en zelfs vertrekkend personeel op.

Maatregelen

Er worden door veel zorgverleners de nodige maatregelen genomen om de problemen te beperken. Met name interne procedures, het aanscherpen van communicatie richting patiënten en het trainen van personeel springen eruit. Ook nazorg voor medewerkers en het nader uitwerken van huisregels is een veel ingezette maatregel. Soms blijkt zelfs de aanwezigheid van extra beveiliging nodig. Van de 33 ingezonden antwoordformulieren staat er op 16 dat dit enigszins effectief is gebleken. De rest geeft grotendeels aan het (nog) niet te weten.

Opmerkingen

We gaven de inzenders de mogelijkheid wat aan de antwoorden toe te voegen. Daar kwamen een aantal waardevolle opmerkingen uit, die het beeld wat completer maken. Eén van de inzenders geeft aan een praktijk te hebben met een vast patiëntenbestand, waardoor er maar sporadisch sprake is van problemen. Er is immers vaak een vaste band met bezoekers.

Iemand anders signaleert dat mensen door de jaren heen niet alleen mondiger maar soms ook asocialer geworden zijn. Terwijl in een andere reactie te lezen valt dat het in veel gevallen gewoon goed gaat, ondanks het feit dat veel van de patiënten kampen psychische problemen en daardoor wel eens korte lontjes hebben. In deze zelfde respons staat wel dat áls mensen ontevreden zijn, ze soms erg onredelijk of veeleisend worden. Of bij anderen gaan klagen, in plaats van hun onvrede te bespreken met de persoon waarover het gaat. Dat komt de te leveren zorg niet te goede.

Conclusie

Hoewel de cijfers uit ons onderzoek variëren, is de onderliggende boodschap helder: agressie in de zorg is een groeiend probleem dat diepe sporen nalaat. Het feit dat geen enkele zorgverlener een afname signaleert, spreekt boekdelen over de veranderende sfeer. Achter elke melding schuilt een professional wiens werkplezier of gezondheid onder druk staat door onredelijkheid en intimidatie. De zorgsector in onze regio wapent zich met trainingen en protocollen, maar de echte oplossing ligt buiten de muren van de praktijk. Respect voor de hulpverlener zou immers geen beleidspunt moeten zijn, maar een vanzelfsprekendheid.

Heb jij ook ervaringen met agressie of bedreiging in de zorg en wil je dat verhaal delen? Stuur dan een mail naar [email protected].

Deze productie kwam mede tot stand met behulp van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.