Generatieve AI bij Streek­omroep ZuidWest

Streekomroep ZuidWest gebruikt generatieve AI als hulpmiddel bij het maken van journalistieke, informerende en amuserende content op radio, tv en online. Op deze pagina leggen we uit welke toepassingen we inzetten, hoe we dat doen en welke grenzen we daarbij stellen.

Visie en ambitie

ZuidWest wil de meest ambitieuze en de meest zorgvuldige streekomroep van Nederland zijn op het gebied van AI. Sinds 2023 zetten we generatieve AI structureel en gecontroleerd in een redactioneel proces in: het schrijven van korte berichten voor tekst-tv. Daarmee waren we een van de eerste omroepen in Nederland. In 2024 ontwikkelden we die oplossing door en verlaagden we de foutmarge. We blijven ook nu bouwen aan een toekomst waarin journalisten en programmamakers worden ondersteund met doordachte AI.

Ons uitgangspunt is daarbij steeds dat generatieve AI routinematige taken overneemt, zodat redacteuren en programmamakers meer tijd houden voor lokale verhalen en journalistieke duiding.

Onze uitgangspunten

We volgen de principes die de publieke omroep landelijk heeft afgesproken voor het werken met AI. Op één punt maken we een uitzondering: het principe over de milieu-impact van AI onderschrijven we niet. Alle andere uitgangspunten gelden onverkort en een paar daarvan zijn voor ons hard.

Een mens is altijd eindverantwoordelijk, want bij ons is generatieve AI een hulpmiddel, geen maker. Elke productie waarin AI een rol speelt, begint en eindigt bij een redacteur. We doen geen concessies aan betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en feitelijkheid. Alles wat we publiceren is controleerbaar en komt tot stand volgens onze journalistieke werkwijze, waarbij meerdere mensen meelezen.

We zijn transparant over hoe we generatieve AI inzetten. Deze pagina is daar onderdeel van. Waar het zinvol is, vermelden we bij een productie welke techniek is gebruikt en waarom. De broncode van onze software die AI gebruikt, is vaak open source en beschikbaar op GitHub.

We beschermen de privacy van ons publiek en onze bronnen. Vertrouwelijke of nog niet gepubliceerde informatie voeren we niet in externe AI-tools in. We zijn ons ervan bewust dat AI-systemen fouten kunnen maken, vooroordelen kunnen bevatten en getraind zijn op werk van anderen. We blijven onderling in gesprek over de risico’s en grenzen.

Structureel en gecontroleerd

We bouwen AI-integraties indien mogelijk in onze eigen content­management­systemen. Het gebruik van losse tools wordt ontmoedigd. Zo zien we precies hoe vaak AI wordt gebruikt en hoeveel de eindredactie aanpast. Daardoor kunnen we mensen ook verantwoordelijk houden voor hun output. Alle acties rondom het gebruik van generatieve AI in onze eigen systemen worden gelogd en zijn traceerbaar.

Een unieke mix van medewerkers

Als publieke streekomroep heeft ZuidWest een unieke mix van betaalde medewerkers en vrijwilligers. Onze betaalde medewerkers zijn verplicht zich aan de afspraken op deze pagina te houden. Van vrijwilligers verwachten we dat ze deze afspraken kennen en ernaar handelen. Zo gaat iedereen die voor ZuidWest content maakt op dezelfde manier met AI om.

Vanuit het managementteam van de omroep is Raymon Mens aangesloten bij het AI-ambassadeursnetwerk van de Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO). Hij volgt de ontwikkelingen, helpt bij keuzes over waar en hoe we AI inzetten en zorgt voor bewustwording binnen de omroep. Wie twijfelt of een toepassing past binnen onze uitgangspunten, kan bij hem terecht.

Onze AI-toepassingen

Tekstgeneratie (actief in gebruik)

ZuidWest gebruikt generatieve AI voor tekstproductie op meerdere kanalen:

  • Samenvattingen voor tekst-tv, de kabelkrant van ZuidWest TV (sinds 2023)
  • Herschrijven van artikelen naar spreektekst voor het radionieuws op ZuidWest FM (sinds 2025)
  • Suggesties voor koppen bij artikelen op deze website (sinds 2025)

Door AI gegenereerde content wordt nooit zonder tussenkomst van een redacteur gepubliceerd. Elke tekst die met AI tot stand komt, wordt door een redacteur gelezen, beoordeeld en indien nodig herschreven voor publicatie. De eindredacteur is altijd een mens, geen autonoom AI-systeem.

Gebruikte modellen

  • OpenAI GPT 4.1 mini (fine-tuned): samenvattingen voor tekst-tv
  • OpenAI GPT 4.1 mini: spreekteksten radionieuws
  • OpenAI GPT 5.5: koppensuggesties

Audiogeneratie (in ontwikkeling)

ZuidWest heeft infrastructuur gebouwd voor spraaksynthese. De ambitie is om radionieuws deels te automatiseren. We testten in 2025 meerdere spraaksynthesemodellen, maar die waren nog niet goed genoeg.

Audiogeneratie is nog experimenteel. We zetten het niet in voor uitzendingen. Voordat we dit structureel inzetten, doorlopen we een ethisch en redactioneel afwegingsproces waarbij we alle belanghebbenden horen.

Gebruikte modellen

  • ElevenLabs 2.5: klonen van stemmen
  • ElevenLabs 3: spraaksynthese

Audiolabeling (in onderzoek)

ZuidWest onderzoekt de mogelijkheid om muziek door AI te laten labelen.

Gebruikte modellen

  • NVIDIA Music Flamingo 2601 HF

Codegeneratie en data-analyse

ZuidWest gebruikt generatieve AI bij het ontwikkelen van applicaties en het analyseren van data. Meerdere uitzendkritische systemen zijn deels gebouwd met behulp van AI-agents. Daarnaast zetten we AI-gestuurde codetools in voor wegwerpsoftware. Dit zijn tijdelijke toepassingen voor bijvoorbeeld data-analyse of een evenement.

Gebruikte modellen

  • Claude Opus 4.8
  • GPT Codex 5.5

Aan tafel bij het AI-kompas

ZuidWest zat aan tafel bij de ontwikkeling van een AI-kompas voor zowel de lokale als de regionale omroepen. Zo werken niet alleen onze eigen mensen verantwoord met AI, maar helpen we met onze praktische ervaring ook de sector verder.