Bergen op Zoom ziet groeiende druk op zorg en opvang in ‘veranderend zorglandschap’

Een groeiend aantal dak- en thuislozen, een groot tekort aan betaalbare woningen, oplopende wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg en een steeds complexere groep zorgmijders. Dat zijn volgens het Bergse college de grootste knelpunten bij de opvang en begeleiding van kwetsbare inwoners. Bergen op Zoom vervult daarbij als centrumgemeente een coördinerende rol voor Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht.

Door de toenemende zorgdruk dreigen mensen met psychische problemen, verslaving en schulden tussen wal en schip te raken, terwijl de overlast in de openbare ruimte kan toenemen. In een brief aan de gemeenteraad schetst het college de situatie rond maatschappelijke opvang, beschermd wonen, openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en verslavingszorg. Dat schrijft het college in een voortgangsbericht aan de Bergse raad.

Zorglandschap

Volgens het college is het zorglandschap de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Mensen met psychische of sociale problemen wonen vaker zelfstandig en krijgen ondersteuning in hun eigen omgeving. Tegelijkertijd zorgen het tekort aan betaalbare woningen, groeiende zorgvraag, personeelstekorten en lange wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg voor toenemende druk. Daardoor sluiten mensen met een combinatie van psychische problemen, verslaving, schulden en huisvestingsproblemen steeds minder goed aan bij bestaande voorzieningen en belanden zij vaker in de maatschappelijke opvang of bij het OGGZ-team.

Wonen Eerst

Ook de maatschappelijke opvang staat onder druk. Het aantal dak- en thuisloze inwoners groeit, de verblijfsduur in opvanglocaties loopt op doordat doorstroming naar een woning stokt en de problematiek wordt steeds complexer. Daarom zet de regio sterker in op het principe Wonen Eerst, waarbij mensen zo snel mogelijk een eigen woning met begeleiding krijgen.

De regio beschikt over opvanglocaties in Bergen op Zoom en Roosendaal, crisisopvang voor gezinnen, jongerenopvang en kleinschalige woonvoorzieningen. Ook wordt het aantal groepswoningen uitgebreid. Om de omvang van dak- en thuisloosheid beter in beeld te krijgen, doet de regio mee aan de landelijke ETHOS-telling. Daarbij worden ook mensen meegeteld die tijdelijk bij anderen verblijven of in een onzekere woonsituatie verkeren. De resultaten worden eind dit jaar verwacht.

Geen wettelijke basis

Een extra uitdaging vormt de groep langdurige dak- en thuislozen die zorg mijdt. Vaak ontbreekt een wettelijke basis voor verplichte zorg, terwijl vrijwillige hulp niet op gang komt. Daardoor kan overlast ontstaan, waarna per situatie wordt bekeken welke inzet van hulpverlening, handhaving of politie nodig is.

Voor mensen die door ernstige psychische problemen, verslaving of langdurige dakloosheid niet in een gewone woonwijk kunnen wonen, onderzoekt de regio de komst van zogeheten Skaeve Huse: kleine, zelfstandige woningen op een rustige locatie met begeleiding. De colleges hebben hiervoor beleidsuitgangspunten vastgesteld, maar er zijn nog geen locaties aangewezen. Eerst volgt een locatieonderzoek, waarna iedere gemeente een besluit neemt.

Complex

Daarnaast werkt de regio aan een nieuw projectplan voor inwoners met zeer complexe problematiek. Volgens het college schiet het huidige aanbod voor deze kwetsbare groep tekort. Door gemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties en andere partners intensiever te laten samenwerken, moet uiterlijk in 2030 een beter dekkend netwerk van voorzieningen ontstaan. Daarmee sluit de regio aan bij de landelijke ambitie om dakloosheid te voorkomen en wonen, zorg en veiligheid beter met elkaar te verbinden.