Commandant André Steur op Ravelijnlezing: ‘Weerbaar zijn, dat kan defensie niet alléén’
Commandant André Steur, bij een Fokker-100 in de hangar op de vliegbasis.
In een hangar van Aviolanda op de militaire vliegbasis Woensdrecht was maandagmiddag voor het eerst sinds zeven jaar een Ravelijnlezing; een lezingencyclus in het teken van een actueel maatschappelijk thema. Ditmaal: weerbaarheid en samenwerking. Voor een paar honderd ondernemers, bestuurders en andere belangstellenden hield onder anderen luitenant-generaal André Steur een bevlogen betoog over de wereld van vandaag; en over wat dat vraagt van onze samenleving.
Waar eerdere edities van de Ravelijnlezing plaatsvonden op voormalig vestingwerk in de Bergse binnenstad, heeft de organisatie nu gekozen voor een modern defensiebolwerk: de vliegbasis Hoogerheide. “Een naam die tot in de Verenigde Staten bekend is”, merkt André Steur op. Hier werken defensie, overheid en bedrijfsleven al decennia samen. De commandant van de Koninklijke Lucht- en Ruimtestrijdkrachten maakt in onomwonden bewoordingen de zaal duidelijk: “Veiligheid is niet langer vanzelfsprekend en vraagt om een nieuw gevoel van collectieve verantwoordelijkheid.”
Individualistisch
De huidige samenleving is, ruim tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog gewend geraakt aan luxe en daardoor individualistisch ingesteld. En dat is na het einde van de Koude Oorlog nog versterkt. Steur roept in herinnering op de tijd van vlak na de val van het communisme in Oost-Europa, nu dertig jaar geleden. “Ik vloog toen voor het eerst over de Deltawerken, en ik zag hoe mooi en tegelijk kwetsbaar onze Delta is”, aldus Steur. En sindsdien is door bezuinigingen op Defensie de kwetsbaarheid alleen maar versterkt, constateert de commandant.
Terug naar vroeger
Maar in enkele jaren is niet zomaar te herstellen wat in decennia is afgebouwd. De samenleving moet zich weerbaar opstellen, aldus de commandant, en weerbaarheid begint bij de mensen zelf. “Misschien moeten we weer een beetje terug naar iets wat we vroeger wel kenden”, zegt Steur. “Meer gemeenschapszin. Meer zorg voor elkaar.”
Volgens de luchtmachtcommandant is onze samenleving de afgelopen decennia gewend geraakt aan comfort en zekerheid. Maar de oorlog in Oekraïne, internationale spanningen en cyberdreigingen laten zien hoe kwetsbaar vrede eigenlijk is. “We leven in een samenleving waarin mensen soms vooral kijken naar hun rechten”, stelt hij. “Maar bij vrijheid horen ook plichten. We hebben met elkaar de verantwoordelijkheid om Nederland veilig te houden.”
Weerbaarheid begint bij jezelf
Steur benadrukt dat weerbaarheid niet uitsluitend een taak van Defensie of de overheid is. Juist burgers, buurten en gemeenschappen spelen daarin een belangrijke rol. “Als omstandigheden echt moeilijk worden, is er niet altijd meteen iemand die voor jou, je gezin of je straat zorgt”, stelt hij. “Dan moet je samen afspraken maken en verantwoordelijkheid nemen.” Volgens hem zijn veel mensen verleerd om op die manier naar de samenleving te kijken. “We zijn gewend geraakt aan het idee dat alles geregeld wordt. Maar we zullen weer meer naar elkaar moeten omkijken.”
Droneaanval 10 september
De commandant spreekt openhartig over de uitdagingen binnen Defensie. Jarenlange bezuinigingen laten nog altijd hun sporen na, terwijl de druk om snel op te schalen juist groter wordt. Slapeloze nachten heeft hij daar soms van, omdat het gaat om de veiligheid van vele, vaak jonge mannen en vrouwen die zich inzetten voor onze vrijheid. Een wake-up call was de nacht van 9 op 10 september 2025, toen vanuit de Poolse oostgrens met Rusland tientallen onbekende drones het NAVO-luchtruim binnenvlogen. Door onder meer inzet van de Nederlandse luchtmacht is de aanval afgewend.
‘Fight tonight, fight tomorrow’
Als het moet, is de luchtmacht paraat en “vanavond nog inzetbaar als het moet, en voor zolang als nodig.” Steur gebruikt daarbij het militaire principe ‘Fight Tonight, Fight Tomorrow’. Defensie moet nú inzetbaar zijn, maar tegelijk investeren in de toekomst. “We moeten bouwen aan morgen. Met extra mensen, extra voorzieningen en innovatie.” Dat lukt volgens hem alleen door intensieve samenwerking tussen Defensie, overheid, onderwijs en bedrijfsleven. Juist daarom voelde de bijeenkomst in Woensdrecht voor hem als een logische plek.
Trots op de ‘weerbare delta’
Steur sprak met waardering over de samenwerking in de Zuidwestelijke Delta, waar Defensie, bedrijven en kennisinstellingen steeds nauwer optrekken.
“Hier zie je hoe overheid, bedrijfsleven en defensie samenkomen om innovatie en slagkracht te versterken”, zei hij. “Dat hebben we hard nodig.” In zijn slotboodschap aan de zaal doet hij een dringende oproep tot verdere samenwerking. “Wij kunnen het niet alleen”, houdt hij zijn publiek voor. “Dat kunnen we alleen sámen. Samen met u. Met de maatschappij.”