Moerdijk gaat aan de slag met informatie, efficiëntie en kosten sociaal domein

Er komt steeds meer druk op gemeenten te liggen als het gaat inwoners ondersteunen bij welzijn, zorg, werk en meedoen in de samenleving (sociaal domein). De vraag naar ondersteuning stijgt en zorgvragen worden complexer. Ook lopen de kosten steeds verder op. De gemeente Moerdijk wil deze kosten beter gaan beheersen en tegelijkertijd zorgen dat raadsleden goed geïnformeerd zijn, zodat ze weloverwogen keuzes kunnen maken.

Begin augustus is het project ‘kostenbeheersing sociaal domein’ gestart. Het doel van dit project is om duidelijk te krijgen wat de kosten van het sociaal domein zijn. “Want het is zo breed en complex”, vertelt wethouder Pauline Joosten. Het gaat over jeugd, Wmo, participatie, bestaanszekerheid, gezondheid, onderwijs, sport, cultuur, preventie en de sociale basis.

Daarom vindt Joosten het belangrijk dat de gemeenteraad goed geïnformeerd wordt over het sociaal domein. Tijdens een debat over de kadernota afgelopen juni is er al veel gesproken over de hoge kosten.

Meerdere partijen pleitten toen al voor een aanpak voor sociaal domein en dan vooral voor de jeugdzorg, omdat daar dure uitschieters tussen zitten. VVD en PRO Moerdijk benadrukten dat er niet zomaar bezuinigd moet worden, maar dat het college goed moet kijken wat er kan zonder dat degenen die het nodig hebben, hulp missen. “We moeten niet zomaar blind bezuinigen, maar scherp prioriteren waar het kan”, zei Henriette Ritsma (VVD).

“Het roer moet om”, aldus Joosten. Daarbij is een gemeenteraad die goed op de hoogte is over het sociaal domein is belangrijk. “Je gaat niet zomaar ergens het mes in zetten zonder te weten dat de gevolgen zijn. We moeten signaleren en proberen te voorkomen dat de problemen die er al zijn, groter worden.”

Visie en kostenbeheersing

Door een visie op te stellen wil de gemeente problemen eerder kunnen gaan signaleren, en waar mogelijk voorkomen dat problemen groter worden. Ook is het een doel om ondersteuning dichter bij inwoners te gaan organiseren, de sociale basis en preventieve voorzieningen beter te benutten en om meer grip te krijgen op maatwerk en specialistische ondersteuning. “Grip krijgen op maatwerk, daar zit het hem vooral in”, vervolgt de wethouder.

We moeten gaan sturen op inzet, duur, resultaat en kosten.

“Want je geeft iets uit handen, maar de rekening komt bij ons. We moeten goed gaan kijken wanneer hulp weer afgeschaald kan worden en niet te lang in peperdure trajecten blijven hangen. Dat scheelt geld, maar ook ruimte voor mensen die hulp nodig hebben. We moeten meer gaan sturen op inzet, duur, resultaat en kosten.” Want: hulp moet beschikbaar blijven voor iedereen die dat nodig heeft, maar wel op de juiste manier. “Ondersteuning is dicht bij en mensen moeten dat weten te vinden.”

Met behulp van deze visie wil de gemeente aan de slag met de kostenbeheersing. “Dus we moeten ontdekken waar de stijgingen zitten en welke aantallen er zijn. Zo zijn er bij jeugd echt al minder aantallen, maar zijn de problemen veel complexer geworden. We moeten helder krijgen welke ontwikkelingen er zijn en wat de zorgzwaarte er is.”

Weloverwogen keuzes

En juist al die informatie wil Joosten met de gemeenteraad delen. “Want we willen de raad niet pas gaan betrekken als zij een financiële keuze krijgen zonder dat ze verder hebben kunnen kijken.” Daarom wordt er in oktober een informatiebijeenkomst georganiseerd voor de raadsleden. “Daar gaan we de inhoudelijke én financiële opgave toelichten en de aandachtspunten ophalen.”

Ook wil de gemeente in gesprek met externe partners. “Want dit is eigenlijk domeinoverstijgend. We gaan bijvoorbeeld in gesprek over wonen, netwerken, veiligheid, onderwijs en fysieke leefomgeving. Samen met die externe partners willen we kijken wat zij kunnen bijdragen.”

Sluitende begroting

Doel van dit alles is om uiteindelijk tot een sluitende begroting te komen. In het proces richting de Kadernota 2027-2030 moeten de eerste concrete voorstellen rondom de kostenbeheersingsmaatregelen zichtbaar worden voor 2027, met een doorkijk richting het einde van de bestuursperiode. “Als we voor de gemeenteraad alles op een rijtje gaan zetten ze stap voor stap meenemen, dan moet het plaatje er financieel beter uit gaan zien”, aldus Joosten.