Nieuwsanalyse – Beloofde duidelijkheid voor Moerdijk is uitgestelde onzekerheid

Het kabinet wil de inwoners van het dorp Moerdijk duidelijkheid bieden over de toekomst van hun dorp. Daarom komt er opnieuw onderzoek naar de mogelijkheid om Moerdijk te behouden, zegt staatssecretaris Jo-Annes de Bat. Sterker nog: het behoud van het dorp is voor het huidige kabinet inzet bij de uitbreiding van het energienetwerk en de ontwikkeling van Powerport. Dat laat de bewindsman weten in een brief aan de Tweede Kamer.

In de week dat de landelijke politiek schudt op haar grondvesten met de kabinetscrisis over het nieuwe belastingplan, worden de inwoners van Moerdijk opnieuw heen en weer geschud tussen hoop en vrees. De toegezegde duidelijkheid is slechts opnieuw uitstel van executie, vrezen de inwoners. Want ook als de uitbreiding niet doorgaat, blijft de vraag wanneer de volgende uitbreidingsplannen zich aandienen.

Het energienet groeit, de behoefte aan stroom neemt toe en heel Nederland gaat uiteindelijk van het gas af. Het aankoppelen van het nieuwe waterstofnet bijvoorbeeld, waarvan de toekomstige ‘backbone’ langs Moerdijk loopt, ligt voor de hand.

De oorspronkelijke Powerport-opgave van 450 hectare is inmiddels teruggebracht naar circa 200 hectare. Onder meer doordat de ambities voor waterstof en circulaire economie zijn bijgesteld en er op andere locaties ruimte beschikbaar blijkt. Volgens De Bat biedt dat voldoende perspectief om het dorp te behouden. Maar hoe bestendig zijn die uitgangspunten als economische ontwikkelingen en politieke ambities opnieuw veranderen?

Ingeklemd tussen zoveel industrie en bedrijvigheid, waarbij de economische, politieke en maatschappelijke belangen zó groot zijn, is de toekomst van Moerdijk in landelijk opzicht eindig. Vroeg of laat – en vermoedelijk eerder vroeg – zijn de beschikbare hectaren op.

Bovendien is behoud nog geen definitief besluit. Onderzoek moet uitwijzen of de resterende uitbreiding samengaat met de leefbaarheid, gezondheid en veiligheid van het dorp en de omliggende kernen. De staatssecretaris wil de Rijksopgave vastleggen in officiële documenten, zodat een volgend kabinet niet zomaar op de gemaakte keuzes kan terugkomen. Maar een juridische garantie voor behoud tot 2050 of daarna blijkt ingewikkeld.

En ondertussen weten de inwoners van het dorp nog steeds niet waar ze aan toe zijn, wat er met hun huizen gaat gebeuren en hoe het verder gaat met de opkoopregeling. Het kabinet belooft hoop, maar levert twijfel en onzekerheid. Dat is niet echt het cadeau waar de inwoners op zitten te wachten, vlak voor de komende feestdagen.

Dat wantrouwen is begrijpelijk. Een jaar geleden leek het dorp immers nog te moeten verdwijnen. Nu klinkt er voorzichtig optimisme, maar ook onder inwoners overheerst de gedachte: eerst zien, dan geloven. De verlenging van de Moerdijkregeling tot en met 2029 en miljoenen voor ondersteuning en leefbaarheid zijn welkome toezeggingen. Maar financiële compensatie is geen vervanging voor zekerheid over de toekomst.

De kardinale vraag is daarom niet of Moerdijk voorlopig mag blijven bestaan, maar of inwoners er ook daadwerkelijk een toekomst kunnen opbouwen. Zolang échte garanties over wonen, ondernemen en leefbaarheid ontbreken, is de beloofde duidelijkheid vooral een nieuwe belofte.