Slibverwerker wil grootschalig fosfaat terugwinnen uit zuiveringsslib: ‘Besparing 30 kiloton CO2’
SNB in Moerdijk (foto: Google Earth).
Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) in Moerdijk wil op grote schaal fosfaat terugwinnen uit zuiveringsslib. Het bedrijf werkt aan een investeringsvoorstel dat naar verwachting eind september of begin oktober aan de aandeelhoudende waterschappen wordt voorgelegd. Daarnaast zijn er plannen om CO2 “af te vangen” op de installaties. Een primeur voor SNB, aldus algemeen directeur Silvester Brombeek: “We zouden daarmee de eerste slibverwerker zijn.”
Volgens Bombeeck levert de terugwinning niet alleen milieuwinst op, maar kan het óók leiden tot een lagere kostprijs voor de verwerking van zuiveringsslib.
Eén derde van rioolslib
Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) is een fabriek die het rioolzuiveringsslib van diverse waterschappen afbreekt en vernietigt, waaronder dat van Brabantse Delta. Het waterschap is ook mede-eigenaar. SNB verwerkt ongeveer één derde van het gezamenlijke zuiveringsslib in Nederland. In dat slib zit fosfaat dat volgens Bombeeck kan worden teruggewonnen. Daarmee zou SNB uiteindelijk ongeveer acht procent van de Nederlandse fosfaatbehoefte in de landbouw kunnen leveren. “Het lijkt misschien niet heel veel, maar uiteindelijk is dat toch een behoorlijke hoeveelheid”, aldus de directeur.
Ondernemingsplan
Bombeeck gaf woensdagavond tijdens de bestuurlijke commissie Waterketen een toelichting op de plannen van SNB. Het bedrijf werkt daarnaast aan een nieuw strategisch ondernemingsplan voor de komende jaren. Het huidige ondernemingsplan loopt eind dit jaar af. De directie van SNB en Raad van Commissarissen voeren nog enkele controles uit op het gebied van onder meer de bestuursstructuur, de financiën en de juridische aspecten.
Klimaatvoordelen
Het terugwinnen van fosfaat heeft volgens SNB ook een klimaatvoordeel. De productie van kunstmest voor de landbouw is volgens de directeur “een CO2-intensief proces.” Door fosfaat uit zuiveringsslib terug te winnen, kan volgens de berekeningen van SNB jaarlijks ongeveer 30 kiloton CO₂ in de keten worden bespaard. Bovendien ontstaan bij de voorgestelde methode volgens Bombeeck geen nieuwe afvalstromen.
Vliegas
De plannen hebben ook te maken met de toekomstige verwerking van vliegas dat overblijft na verbranding van het slib; een belangrijke reststroom van SNB. Die wordt nu onder meer gebruikt als vulstof in cement en asfalt. Een deel van de vliegas gaat in de wintermaanden naar Duitsland, waar het in zoutmijnen wordt gebruikt om verzakking van mijnen te voorkomen.
Volgens Bombeeck kan daar vanaf 2029 verandering in komen. Duitsland zou dan een nationale verplichting voor fosfaatterugwinning invoeren. Daardoor zou SNB een deel van de vliegas niet meer naar Duitsland kunnen afvoeren. Grootschalige fosfaatterugwinning is daarom voor de slibverwerker de belangrijkste oplossing die nu wordt onderzocht.
Lagere verwerkingskosten
De investering moet volgens Bombeeck uiteindelijk ook financieel voordeel opleveren. SNB verwacht een structurele verlaging van het verwerkingstarief met ongeveer vijf tot tien euro per ton. Het huidige tarief ligt volgens hem rond de honderd tot honderdtien euro per ton. Daarmee zou het gaan om een kostenreductie van ongeveer vijf tot tien procent.
Fosfaat heeft daarnaast volgens SNB “een strategische waarde.” De grondstof staat op de lijst van kritieke grondstoffen van de Europese Unie. Ook Nederland heeft fosfaat inmiddels aangewezen als nationale kritieke grondstof. Het terugwinnen ervan uit zuiveringsslib past volgens Bombeeck daarom in de ontwikkeling naar een meer circulaire afvalwaterketen.
Op toekomst voorbereid
De fosfaatterugwinning is onderdeel van een bredere verduurzamingsstrategie van SNB. Het bedrijf wil de bestaande installatie de komende jaren efficiënter, betrouwbaarder en duurzamer maken. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan projecten voor onder meer stikstofterugwinning en CO2-afvang.
Een ander belangrijk project is de upgrade van een tweetal verbrandingslijnen. “De werkzaamheden zijn inmiddels gestart”, aldus de directeur. Volgens de huidige planning wordt het project in februari volgend jaar opgeleverd. Daarna zou SNB energiepositief moeten zijn: het bedrijf produceert dan meer energie dan nodig is voor de eigen slibverwerking.
Vooruitblik naar 2047
SNB kijkt ondertussen al verder vooruit. De huidige verbrandingsinstallatie heeft volgens Bombeeck naar verwachting tot 2047 een levensduur. Het bedrijf wil zich daarom voorbereiden op een nieuwe installatie of meerdere installaties die na die periode het zuiveringsslib kunnen verwerken en daarbij zo veel mogelijk circulair kunnen functioneren.
De continuïteit van de slibverwerking staat volgens Bombeeck daarbij buiten kijf. Wanneer de verwerking wegvalt, kunnen ook de rioolwaterzuiveringen van de waterschappen in de problemen komen. “Dan zou er niet meer gezuiverd kunnen worden en zou je dus ongezuiverd moeten gaan lozen”, waarschuwde hij. “En dat wil niemand.”