Staatssecretaris ziet kansen in behoud dorp Moerdijk: onderzoek moet haalbaarheid uitwijzen

De kans bestaat dat het dorp Moerdijk tóch behouden kan blijven, ondanks de ruimtelijke opgave die Powerport met zich meebrengt. In een brief aan de Tweede Kamer geeft staatssecretaris Jo-Annes de Bat aan dat hij gaat inzetten op het behoud van het dorp. Daarin laat hij weten dat het Rijk niet inzet op een uitbreiding van de haven van Moerdijk, wat de opgave 250 hectare kleiner maakt. Hierdoor zou het dorp Moerdijk toch kunnen blijven bestaan.

De brief komt een jaar nadat de gemeente een voorkeur uitsprak voor de ontwikkelingen van Powerport. Daarvoor gaf ze, tijdens een drukbezochte bijeenkomst in dorpshuis de Ankerkuil, aan dat alleen zoekgebied Oost voor de gemeente mogelijk is. En dat betekende toen dat het dorp Moerdijk geen toekomst had. Maar eerder dit jaar liet de staatssecretaris al weten dat er mogelijk een derde scenario is waarbij het dorp behouden kan blijven.

Vanaf juni 2026 heeft het Rijk daarom gesprekken gevoerd met de gemeente Moerdijk en de provincie Noord-Brabant. Daarin is het derde scenario verder uitgewerkt en zijn zaken concreter gemaakt. “Duidelijkheid kan er namelijk alleen komen wanneer er voldoende hardheid is, het nieuwe scenario helder onderbouwd is en ook op de lange termijn standhoudt”, schrijft De Bat.

Rijksinzet

De staatssecretaris heeft onderzocht welke projecten echt noodzakelijk zijn en waar de juiste ruimte hard voor nodig is. Die uitkomsten staan in de Rijksinzet; daarin staat welke projecten het Rijk wil realiseren in het haven- en industriegebied Moerdijk tot 2050.

Het gaat om energieprojecten waarvoor de procedures al lopen en die bijdragen aan de ontwikkelingen van het nationale energiesysteem. Daarnaast wil het kabinet ook de strategische rol van Moerdijk behouden als het gaat om groene chemie, kritieke grondstoffen en metalen. Tot slot zit daar ook de verduurzaming van de industrie en de overgang naar circulaire ketens bij.

“Met deze herijking van de ruimtevraag acht het kabinet het nieuwe scenario haalbaar”, schrijft de staatssecretaris.

Andere zoekgebieden

Voor het deel van de grootschalige ontwikkeling van nieuwe circulaire ketens wordt in Moerdijk geen ruimte meer gezocht. Daarvoor gaat het kabinet op zoek naar andere locaties die daarvoor geschikt zijn. “Er wordt ook niet ingezet op een grootschalige uitbreiding van de haven van Moerdijk”, geeft De Bat aan.

Ook is de benodigde ruimte voor het energiesysteem kleiner dan eerst werd gedacht. Dat komt door ontwikkelingen in het beleid, zoals het afschalen van ambities voor waterstof en efficiëntere batterijen. “Dit levert een significant lager ruimtebeslag op voor Moerdijk dan waarvan in het oorspronkelijke scenario is uitgegaan.”

Daarmee is de beoogde 450 hectare niet meer van toepassing. “Het Rijk voorziet een opgave van circa 200 hectare voor het haven- en industriecluster Moerdijk.” Er wordt ruimte gezocht op het bestaande haventerrein aan de Krukweg en de bestaande locaties bij de Roodevaart.

Meer duidelijkheid

Toch betekent dit nog niet dat er een definitieve keuze is gemaakt. Eerst moet nog onderzoek gedaan worden naar hoe de leefbaarheid in het gebied gewaarborgd kan worden, terwijl er ook een haalbaar toekomstperspectief voor de haven van Moerdijk blijft.

Om dat verder uit te werken, gaan de gemeente, provincie en het Rijk samen aan de slag. “In de uitwerking van het nieuwe scenario wordt in ieder geval rekening gehouden met leefbaarheid, natuur, water, het agrarisch landschap, economie, omliggende dorpen en milieuaspecten”, laat de staatssecretaris weten. “Als blijkt dat de opgave gerealiseerd kan worden in balans met de leefomgeving en leefbaarheid van de kernen in de regio Moerdijk, dan zullen we daar voortvarend mee aan de slag gaan.”

Daarbij blijft het pakket van randvoorwaarden die de gemeente eerder opstelde van kracht, want daar zijn inwoners, ondernemers en agrariërs betrokken. De randvoorwaarden worden daarbij als basis gebruikt waaruit het nieuwe scenario verder uitgewerkt wordt.

Toezeggingen

Voor de Moerdijkregeling doet De Bat een toezegging: “De regeling wordt in ieder geval gecontinueerd tot en met 2029.” Daarover was eerst nog veel onduidelijkheid, omdat deze eigenlijk tot 2027 liep. Daarnaast stelt het Rijk eenmalig 5 miljoen euro beschikbaar voor financiële, juridische en sociaal-maatschappelijke ondersteuning voor inwoners van dorp Moerdijk. Ook blijft de gezamenlijke samenwerking voor de komende jaren bestaan. Daarvoor trekt het kabinet 20 miljoen euro voor uit.

Daarnaast wordt er de komende periode gewerkt aan een speciaal fonds waaruit investeringen voor de leefbaarheid gedaan kunnen worden. “Het uitgangspunt is dat het fonds gelijktijdig met het besluit over een scenario kan worden ingericht en dat investeringen aantoonbaar bijdragen aan versterking van leefbaarheid en brede welvaart in de geraakte gebieden.”

In de toekomst gaan het kabinet en de gemeente kijken welke bedrijven passen in het haven- en industriegebied Moerdijk. Bijvoorbeeld als een bedrijf vertrekt en wat daarvoor terug kan komen. Bovendien wil het kabinet gaan kijken hoe ze de ruimtevraag kunnen vaststellen tot 2050. Zodat er niet op een later moment opnieuw ruimte gezocht moet worden.