Stolpersteine voor Isaäc en Frieda van Loon in Bergen op Zoom: ‘Zodat hun namen niet vergeten worden’

Bosstraat 34 in Bergen op Zoom was de plek waar je 85 jaar geleden ijzerwaar, radio-onderdelen of naaibenodigdheden kon krijgen. Het gebouw behoorde tot de Joodse familie Van Loon, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door het naziregime om het leven kwamen. Vader Isaäc (Izak) en dochter Frieda worden 85 jaar later voor datzelfde gebouw herdacht met nieuwe struikelstenen. “Je struikelt niet letterlijk over de stenen, maar je hart struikelt wel als je er naar kijkt.”

De Stolpersteine, in het Nederlands struikelstenen genoemd, zijn stenen van tien bij tien centimeter met een laagje messing waar de namen van de Joodse slachtoffers in staan. De Hans Kerstenstichting legt deze struikelstenen in Bergen op Zoom ter nagedachtenis aan de Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Voorzitter Josita Delhez benadrukt het belang van herdenken. “Wij vinden het juist nu zo belangrijk, ook nu de wereld in brand staat, dat we blijven herdenken en hun namen blijven noemen”, vertelt Delhez. “Want het is nu afschuwelijk wat er gebeurt in Oost-Duitsland, waar de extreemrechtse Alternative für Deutschland Stolpersteine verbiedt. Het lijkt er op dat de geschiedenis zichzelf herhaalt.”

Door verhalen herdenken

Ondanks de regen waren er genoeg belangstellenden bij de onthulling van de Stolpersteine vrijdagochtend aanwezig. “Het is zodat hun namen niet vergeten worden, want een Joods gezegde luidt: ‘Je bent pas dood als je naam niet meer wordt genoemd’. Wij zorgen ervoor dat die namen zichtbaar blijven.” Philip Soesan, voormalig voorzitter van de Joodse Gemeente Breda, hield een toespraak. Hij sloot emotioneel af met het verhaal over Frieda van Loon. “Vriendinnen van de hockeyclub zagen Frieda, het ‘bolle’ meisje met lief gezichtje, graag, maar op een dag kwam ze niet meer.”

Ook vertelt Soesan het verhaal over Isaäc van Loon. In de straat van Isaäc woonde een NSB’er en hij kwam vaak bij Hotel de Zwaan, waar veel NSB’ers samen kwamen. “Die vent zei tegen Isaäc dat als de nazi’s straks komen, hij de eerste is die eraan gaat. En Isaäc wist dat het dreigement uitgevoerd zou worden”, zegt Delhez. Om die reden heeft Isaäc in begin mei 1940 zichzelf van het leven beroofd.

Meer stenen

“We noemen het struikelstenen, niet omdat je er letterlijk over struikelt, maar je hart struikelt erover als je er naar kijkt”, zegt Delhez. Aan de Antwerpsestraat 68 en Burgemeester de Roocklaan 34 worden ook nog twee stenen gelegd. Zo liggen er nu 22 stenen in Bergen op Zoom. Bijvoorbeeld voor Walter Süskind, verzetsheld die kinderen als Soesan hielp te ontsnappen aan de dood. “En er zouden nog meer stenen mogen worden gelegd als het aan ons ligt”, zegt Delhez.