Van Steenbergen tot Willemstad: historische vloot herbeleeft oude tijden tijdens Bietentocht

Het is haast niet meer voor te stellen, maar honderd jaar geleden werden suikerbieten per boot van het land naar de suikerfabriek getransporteerd. Zeeuwse beurtvaarders namen deel aan de bietencampagne en brachten de knollen onder andere naar de suikerfabriek Steenbergen. Honderd jaar later bestaat die Bietentocht nog steeds. De deelnemers brengen tijdens een vierdaagse zeiltocht door West-Brabant, volledig getooid in originele klederdracht, deze week een ode aan het traditionele ambacht.

Het is donderdagochtend klokslag acht uur als de eerste deelnemers van de Bietentocht 2026 ontwaken op hun schepen in de haven van Willemstad. Als zij nog niet wakker waren, zijn ze dat nu wel. De winnaar van vorig jaar luidt namelijk een loeizware bel, wat het signaal is dat alle zeelieden zich moeten verzamelen op de kade. Dat doen zij in traditionele klederdracht, want dat hoort bij het historische spektakel. In de stromende regen krijgen de deelnemers te horen hoe de route van vandaag eruit ziet. “De laatste dag voert ons van Willemstad naar Dinteloord”, spreekt Jeroen van Veen de menigte toe.

Traditionele zeiltocht

Sinds dit jaar is Van Veen de voorzitter van de stichting Zeeuwse Beurtvaart, de organisator van de Bietentocht. Al achttien jaar vaart hij mee tijdens de tocht. “Tijdens de traditionele zeiltocht varen wij met 25 schepen de bietencampagne zoals die vroeger gedaan werd. Daarmee willen wij de historie levend houden, maar leren wij nieuwe mensen ook varen”, legt Van Veen uit.

De historische schepen liggen dan al klaar om voor de vierde keer deze week uit te varen. “We zijn begonnen in Steenbergen, waar vroeger de suikerfabriek stond en waar de bieten naar toe moesten. Het ene jaar begin de tocht daar en het andere jaar eindigen we juist in Steenbergen”, vertelt de voorzitter. Daarna voerden de schepen naar het Haringvliet. “We hadden wat uitdagingen dit jaar met de route, omdat er wat sluizen en bruggen gestremd waren. Daardoor moesten we de route wat omgooien.”

Iedere dag feest

Via Willemstad, waar na de Bietentocht na jaren weer neerstreek, gaat de vloot met de wind in de zeilen richting Dinteloord. Voor het anker gehesen wordt, moet er eerst nog een mandje met suikerbieten aan boord van één van de schepen getakeld worden. “Dat is een van de tradities die bij de Bietentocht hoort, net als de traditionele klederdracht en bijvoorbeeld het kunstwerk wat iedere deelnemer van een suikerbiet moet maken. Het zijn allemaal kleine onderdelen van de Bietentocht waarmee punten gehaald kunnen worden, en zo is er uiteindelijk een winnaar”, zegt Van Veen.

Ongeveer tweehonderd man maakt er iedere dag een feest van. “We eindigen iedere avond met een feest op de plek waar we zijn. Het zijn korte nachtjes, maar dit is voor mij de mooiste week van het jaar”, lacht Van Veen. Die saamhorigheid is deze ochtend zeker te merken. De sfeer is gemoedelijk en de voorzitter vertelt nog een bijzonder detail. “Ongeveer driekwart van de deelnemers woont door het jaar heen op de historische zeilboot waarmee zij varen. De overige deelnemers hebben de boten om af en toe mee te varen.”

Ideaal zeilweer

Inmiddels is het tijd om, letterlijk, vaart te maken. Om tien uur moeten de boten namelijk in de sluis liggen om hun tocht te vervolgen. Eén voor één varen de schepen rustig uit de haven van Willemstad, terwijl de regen met bakken uit de hemel komt. “In de haven gebruiken wij nog de motor om weg te varen, maar na de sluis gaan de zeilen open. Je zou zeggen dat het slecht weer is geweest deze week, maar de vele wind is voor ons eigenlijk ideaal. Aan de regen konden ze vroeger ook niks doen, dus daar mogen we niet over klagen”, zegt Van Veen met een knipoog.

Die traditionele kleding is leuk, maar als we het water op gaan is bescherming toch ook wel belangrijk.

De voorzitter kleedt zich, terwijl een deel van de bemanning van het schip het roer overneemt, al varend nog even om. “Die traditionele kleding is leuk, maar als we het water op gaan is bescherming toch ook wel belangrijk”, lacht Van Veen, inmiddels met een dikke muts over zijn oren. Het enthousiasme straalt er bij alle deelnemers vanaf. “Rond 16.00 uur komen we aan in Dinteloord. Dan is het tijd voor het eindfeest en de prijsuitreiking. En kunnen we weer uitkijken naar de Bietentocht van volgend jaar”, sluit Van Veen af.