Van verwondering tot verhaal: roestige poort van Ruytershove leidt tot boek over vergeten landgoederen

Vijf landgoederen vol rijkdom en allure die verloren zijn gegaan in de loop van de jaren. Binnenkort verschijnt het boek ‘De Verloren Landgoederen van Bergen op Zoom’ met verhalen over landgoed Meilust, Lievenshove, Goeree, Roosenoord en Ruytershove. Tijdens de uitzending van ZuidWest Uitgelicht vertellen Jan van de Kasteele, Willem de Weert en Cees Vanwesenbeeck over de gevonden verhalen.

Het verhaal begint bij Willem. “Ik was ongeveer vijftien jaar geleden bezig met het boek ‘Ontdek de Brabantse Wal’. Toen heb ik een inventarisatie gemaakt van alle landgoederen op de Brabantse Wal.” Bekend zijn Mattemburgh bij Hoogerheide of Ravenhof bij Putte, maar bij Bergen op Zoom houdt het na één landgoed eigenlijk al op. “Ik kwam er al snel achter dat er rond Bergen op Zoom heel veel prachtige landgoederen hebben gelegen met de allure van Mattemburgh.”

Het begint met verwondering

Willem raakte verwonderd door landgoed Ruytershove. “Zelf liep ik altijd langs de roestige poort en vroeg mij eigenlijk af wat die poort daar deed. En zo begint een zoektocht en het idee voor een boek.” Jan kwam in beeld in zijn rol als hoofdredacteur van de Waterschans, het krantje van de Geschiedkundigekring Bergen op Zoom. “Willem is op een redactievergadering met een verhaal gekomen en dat had al een omvang waarmee het niet in de krant paste. Toen hebben we hem uitgedaagd tot het maken van een boek.”

Toen kaatste Willem de bal terug. “Het maken van een boek kost veel werk en dat weet Jan inmiddels ook”, zegt hij lachend. Uiteindelijk hebben ze Cees erbij gehaald en met zijn expertise over andere landgoederen in de omgeving zijn ze tot deze vijf landgoederen gekomen.

Veel te vinden, weinig te lezen

“Er was al veel te vinden over de landgoederen, alleen is het nooit opgeschreven”, vertelt Jan. “Bij de gemeente Bergen op Zoom kreeg ik een half A4-tje met de laatste particulieren eigenaren van Ruytershove”, vertelt Willem. Gelukkig hadden ze Cees. Hij dook in verschillende archieven. “Het vervelende werk lieten we aan Cees over, dat was niet onze hobby”, vertelt Jan lachend. Willem en Jan waren er voor de verhalen van mensen.

Daarvoor gingen ze naar Buren en Soest, maar ook naar Duitsland. Daar konden ze informatie krijgen voor het verhaal over landgoed Goeree. Binnen de wijdvertakte familie waren er mensen die nog iets van geschiedenis thuis hadden liggen. “Nazaat Huub Mombers was helemaal gefascineerd door de familie en had spullen thuis liggen, maar wel in Oost-Duitsland.”

Verbazende rijkdom

Wat de mannen verbaasden was de verbluffende rijkdom van de families die op de landgoederen leefden. “Ik noem het niet voor niets de Bergse Downtown Abbey“, vertelt Willem. “Als ik weet dat mijn voorouders financieel amper de kop boven water konden houden en dan te bedenken wat anderen dan aan rijkdom, bezit en personeel hadden. Echt ongeloofelijk!” vertelt Jan.

Het is jammer dat je de landgoederen kwijt bent.

Als je vroeger een landgoed betrad, hing er een celstraf van één dag boven je hoofd. Het gewone volk wist niks over de rijkdom. “Dat besloten karakter is waarom er zo weinig over bekend in het Bergse collectieve geheugen”, stelt Willem. De landgoederen zijn volgens de mannen niet verdwenen, maar verloren. “Het is jammer dat je het kwijt bent en dat er besloten is er met de bulldozer over sommige villa’s heen te gaan”, zegt Cees. Zaterdag wordt het boek in besloten kring gepresenteerd en krijgen leden van de Geschiedkundekring een exemplaar. Vanaf volgende week ligt het in boekwinkel Quist in Bergen op Zoom.