Vergeten hek van Ruytershoove keert na zestig jaar terug in straatbeeld

Een monumentaal smeedijzeren hekwerk dat ooit de toegang vormde tot landgoed Ruytershoove in Bergen op Zoom, keert na bijna zestig jaar terug in het straatbeeld. Een zoektocht naar een hek voor theater De Maagd bracht het oude landgoedhek opnieuw aan het licht. Nu krijgt de vergeten toegangspoort een tweede leven, dichtbij de plek waar hij ooit stond.

Rond 1867 werd het forse, ambachtelijk gesmede hekwerk geplaatst bij het landgoed Ruytershoove. Het vormde de toegang tot een landgoed dat inmiddels verdwenen is. “Een heel groot, robuust hekwerk”, omschrijft erfgoedspecialist Tom van Eekelen het. “Echt op ambachtelijke manier in elkaar gezet.”

Toen de gemeente in 1968 besloot het kasteel te slopen, werd ook het hekwerk weggehaald. Het belandde op een gemeentewerf, waar het decennialang bleef liggen. “Die hekwerken zijn heel lang in de vergetelheid geraakt”, zegt Van Eekelen.

Erfgoed

In 2003 kwam het onder de aandacht van Van Eekelen, die twintig jaar bij de gemeente werkte en zich als erfgoedspecialist nog altijd bezighoudt met het Bergse erfgoed. Het hekwerk bleef echter nog jarenlang op de achtergrond.

Dat veranderde toen de gemeente in 2025 op zoek ging naar een hek voor de renovatie van theater De Maagd. Tijdens die zoektocht kwam ook het oude hekwerk weer in beeld. “Ik kon ze vervolgens ook vertellen dat er nog meer hekwerken waren. En toen is er een zoektocht gedaan en toen kwamen we dit hekwerk tegen. Dus van het één is het ander gekomen.”

Ruytershoove

Voor De Maagd bleek het hek uiteindelijk niet geschikt. Daar kwam een nieuw hekwerk. Maar voor Van Eekelen was de vondst een aanleiding om opnieuw naar de historische waarde van het hek te kijken. “Ruytershoove was voor mij echt wel een trigger van: daar zouden we toch iets mee kunnen.”

Het voormalige landgoed had inmiddels een landschappelijke reconstructie ondergaan. De verdwenen lanen waren voor een deel opnieuw aangelegd en daarmee ontstond ook een logische plek voor het oude toegangshek. “Het komt ook weer pal voor een mooie laan te staan”, vertelt Van Eekelen.

Zonder de foto’s waren we niet in staat geweest om dit allemaal te reconstrueren.

De restauratie werd een klus voor Bert de Dooij, zijn zoon Gijs en smid Stan van Mansfeld, met constructeur Theo van Lammeren erbij betrokken. Het uitgangspunt was niet om het hek als nieuw te maken. De sporen van de ouderdom mochten zichtbaar blijven. “We gaan het niet mooier maken dan het is”, zegt Bert de Dooij. “Het moet natuurlijk wel het oude hek blijven.”

Wat ontbrak of zwaar beschadigd was, wordt gereconstrueerd op basis van oude foto’s. Die foto’s waren volgens De Dooij essentieel. “Want als we die niet hadden gehad, dan waren we helemaal niet in staat geweest om dit allemaal te reconstrueren.” Ook de ontbrekende letters zijn opnieuw gemaakt. “Die letters heb ik zelf gemaakt”, zegt De Dooij. Daarbij werd aan de hand van oude foto’s gezocht naar een passend historisch lettertype.

Vooral het smeedwerk maakte de restauratie arbeidsintensief. “Het leeuwendeel van het werk is echt het smeden van ijzer. Echt roodgloeiend ijzer”, vertelt De Dooij. Onderdelen werd meerdere keren verhit en gebogen om de oorspronkelijke vorm zo dicht mogelijk te benaderen. “Dat heeft hij alles bij elkaar zeventien keer gedaan om tot dit resultaat te komen”, zegt hij terwijl hij naar een peiler van zo’n 250 kilogram wijst.

Verdwenen landgoed

Op 4 oktober (16:00 uur) moet het opgeknapte hek onthuld worden. “Het komt niet op de originele plek. Dat kan niet meer, want daar loopt nu de A58, maar wel in de nabijheid”, zegt Van Eekelen. Op dezelfde dag wordt ook een boek gepresenteerd waar de geschiedkundige kring jaren aan gewerkt heeft over verdwenen landgoederen. “Ruytershoove is ook een verdwenen landgoed. Alleen niet helemaal, want we hebben het hekwerk nog en daarom is het zo bijzonder”, zegt Van Eekelen.