Eerste maanden van FLOT-pilot stemmen initiatiefnemers tevreden

Een kale damwand hoeft niet per definitie een roestige blikvanger te zijn. In de Theodorus Haven in Bergen op Zoom wordt sinds juni geëxperimenteerd met drijvende plantenbakken die de harde kademuren een natuurlijke uitstraling moeten geven en bijdragen aan de biodiversiteit en waterkwaliteit. Drie maanden na de start van de pilot blijkt de eerste indruk positief.

De plantenbakken, die onder de naam FLOT zijn ontwikkeld om damwanden te vergroenen, werden eerder deze zomer als pilot opgehangen in de haven. De proef is een initiatief van de twee Bergse bedrijven MH Poly Consultants & Engineers en Dutch Water Tech.

“Een maand of drie geleden hebben we deze locatie gebruikt om een pilot te doen om een tiental drijvende plantenbakken weg te leggen om te kijken of ze zouden blijven liggen”, vertelt Bard Louis, directeur van MH Poly Consultants & Engineers. “In de Theodorus Haven komen regelmatig grote schepen langs, waardoor de drijvende constructies worden blootgesteld aan golven en beweging. Juist onder die uitdagende omstandigheden moet blijken of FLOT in de praktijk standhoudt.”

We zien ook veel nieuwe oeverplanten die er niet in hebben geplant

In de afgelopen drie maanden legden verschillende binnenvaartschepen aan, met onvermijdelijke golven die bij het aanmeren ontstaan. Nu stappen Louis, duurzaamheidsadviseur Merle Lincklaen Arriëns en adviseur land- en waterbodem Puck Oomen in een kano om de plantenbakken te inspecteren. Ze kijken niet alleen of de constructie nog stevig op zijn plek hangt, maar vooral ook hoe de beplanting zich heeft ontwikkeld.

Die eerste inspectie levert volgens Lincklaen Arriëns een positief beeld op. De planten zijn flink gegroeid en bovendien hebben zich spontaan nieuwe soorten gevestigd. “Het is erg gegroeid en we zien ook veel nieuwe oeverplanten die we eigenlijk in eerste instantie er niet in hebben geplant”, zegt ze. Als voorbeeld noemt ze gele waterkers. Ook is een inheemse duizendknoop aangetroffen die vanaf de omgeving in de bak terecht is gekomen.

Dat spontaan nieuwe planten zich vestigen, is precies het soort ontwikkeling dat de initiatiefnemers graag zien. De bakken zijn bedoeld als meer dan alleen een groene aankleding van de haven. Door planten boven en onder het water ontstaat extra leefruimte voor allerlei dieren.

Leefgebied onder water

Tijdens de inspectie valt ook de ontwikkeling onder water op. De wortels van de planten groeien vanuit de bakken het water in. Daarmee ontstaat volgens de initiatiefnemers een extra habitat voor waterleven. Ook de constructie onder water speelt daarbij een rol. De modules worden op hun plek gehouden met een ballastblok van grasbeton. Dat ballastmateriaal zorgt niet alleen voor stabiliteit, maar biedt ook plek aan onderwaterdieren die zich er kunnen vestigen.

Deze pilot willen we minstens een jaar volhouden

Hoewel de eerste resultaten hoopgevend zijn, is het volgens Louis nog te vroeg om conclusies te trekken. De pilot moet minimaal een jaar duren. De bakken moeten immers niet alleen een zonnige zomer doorstaan, maar ook langdurig worden blootgesteld aan scheepsgolven en wisselende weersomstandigheden. “Deze pilot willen we minstens een jaar volhouden om te kijken wat er ook op langere termijn met onze plantenbakken gebeurt”, aldus Louis.

Voor hem is de technische duurzaamheid een belangrijke graadmeter. “Ik ben heel tevreden als de test kunnen doorstaan en geen structurele schade vertonen na een jaar intensief blootgesteld te zijn aan scheepsgolven.”

Tijdens de vaartocht worden daarom ook de staaldraden en bevestigingspunten gecontroleerd. Vooralsnog lijkt daar weinig reden tot zorg. “Alles hangt nog netjes op de plek. Niks staat los, ze zijn niet schuin. Eigenlijk zijn alle plantenbakken nog gevuld. Ja, het ziet er goed uit”, concludeert Puck Oomen.

Klein ecosysteem

Aan boord van de kano fantaseert het drietal hardop over een volledige groene damwand. Dat zou volgens de initiatiefnemers de meeste winst opleveren voor de biodiversiteit. Toch kunnen ze nu al concluderen dat zelfs de huidige relatief kleine ingreep effect heeft. De combinatie van planten, wortels en de structuur onder water vormt inmiddels al een klein leefgebied.