Vrachtwagenbios in Bergen op Zoom vraagt aandacht voor femicide: ‘Het gebeurt niet uit het niets’

Op het Stationsplein in Bergen op Zoom stond donderdag de Vrachtwagenbios van Stichting Sanne voor altijd 31 en Stichting OpenMind. In de mobiele bioscoop konden bezoekers gratis de korte film Het Ligt Aan Mij bekijken. De film laat zien hoe dwingende controle, intimidatie en geweld binnen een relatie zich langzaam kunnen ontwikkelen tot een levensgevaarlijke situatie.

Met de vrachtwagen vragen de initiatiefnemers aandacht voor femicide: de moord op vrouwen, vaak voorafgegaan door een langere periode van geweld of controle. Volgens Chantal van Uem van Soroptimistclub Bergen op Zoom e.o. is het belangrijk om juist die voorgeschiedenis zichtbaar te maken. ”Want het gebeurt niet uit het niets. Het is vaak een periode van geweld of intieme controle in een relatie. Het gaat heel langzaam, voordat het zover is dat er moord plaatsvindt. Dat probeert die film te laten zien”, vertelt ze.

Wij zijn erachter gekomen wat dwingende controle eigenlijk inhoudt

Voor Wim Hertgers, van Stichting Sanne voor altijd 31, is het onderwerp pijnlijk persoonlijk. Zijn dochter Sanne werd op 8 oktober 2023 vermoord door haar eigen man. “Sanne wilde scheiden en hij accepteerde dat niet. Toen dacht hij: Ik niet? Niemand niet!”

Hoewel het onderwerp hem persoonlijk raakt, wil Hertgers er juist over blijven vertellen. “Wij zijn erachter gekomen wat dwingende controle eigenlijk inhoudt. Ik kende het niet. Dan weet je gewoon dat het heel veel vrouwen overkomt.”

Met de reizende bioscoop wil hij ook het begrip femicide bekender maken. “Ik kende het woord femicide ook niet. Drie jaar geleden wilde ik het bekender gaan maken.” De vrachtwagen van de transcportondernemer reist inmiddels door het land om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van de signalen die aan ernstig geweld vooraf kunnen gaan.

Niet alleen vrouwen moeten deze film kijken, mannen ook

De film maakte indruk op de bezoekers. Een 17-jarig meisje vindt het goed dat er aandacht voor het onderwerp wordt gevraagd. “Puur omdat ik weet dat het heel lastig kan zijn om hierover naar buiten te komen. Dat ze hier dan aandacht voor vragen met zo’n film, dat is denk ik wel heel goed.” Een vrouw die de film bezocht, benadrukt dat het onderwerp niet alleen vrouwen aangaat. “Niet alleen vrouwen moeten deze film kijken, mannen ook. Dat is belangrijk.”

Twee jongens van 15 en 16 jaar oud worden bij de stationstrap aangesproken met de vraag of zij de film wilden bekijken. En dat deden ze. “Het was best wel heftig”, vertelt hij. Tegelijkertijd merken zij hoe moeilijk het kan zijn om te weten wat je moet doen als iemand met geweld te maken krijgt. “Je weet niet zo heel goed wat je er eigenlijk echt tegen kan doen. Want je komt er bijna niet achter dat het gebeurt.”

Rode vlaggen

Hertgers roept mensen daarom op om alert te zijn op hun omgeving. “Wij vragen mensen niet om zich met elkaar te bemoeien, maar wel op elkaar te letten. We vertellen waar ze dan op moeten letten en wat ze ermee kunnen doen.” Ook vindt hij het belangrijk dat mannen elkaar aanspreken op gedrag tegenover vrouwen. “Dat is ontzettend belangrijk en heel hard nodig.”

De jongens zien na het zien van de film een rol voor zichzelf en anderen. “Mensen aanspreken als we erachter komen dat ze zoiets doen. Of als we merken dat er iets aan de hand is met iemand vragen of ze hulp nodig hebben.”

Hulp zoeken kan voor slachtoffers een grote drempel zijn, weet het 17-jarige meisje. “Om hulp vragen is echt de lastigste stap die je kan maken. Maar uit ervaring is dat wel de beste stap die je kan maken, omdat je er anders gewoon aan kapot gaat.”

Je ziet dat het gewoon broodnodig is dat we hier aandacht voor hebben

De noodzaak om aandacht te blijven vragen voor femicide is ook volgens wethouder Adam Ahajaj groot. “We denken als Nederland vaak dat we een vooruitstrevend land zijn. Maar als je kijkt naar die cijfers, en vaak kloppen die ook nog niet eens, is de realiteit vaak nog erger. Je ziet dat het gewoon broodnodig is dat we hier aandacht voor hebben.”

De gemeente Bergen op Zoom organiseerde de activiteit samen met Soroptimistclub Bergen op Zoom e.o. De gemeente zet in op bewustwording, vroegsignalering en samenwerking tussen inwoners, hulpverlening en andere betrokken organisaties. Ook burgemeester Margo Mulder bracht in de middag een bezoek aan de vrachtwagen.

Van Uem hoopt dat de film bezoekers ook na afloop aan het denken zet. “Dat mensen zich bewust zijn dat dit ook bij hen in de buurt kan gebeuren. En dat we oog hebben voor de signalen die er zijn.”

De komst van de Vrachtwagenbios sluit aan bij de internationale campagne Orange the World, die jaarlijks van 25 november tot en met 10 december aandacht vraagt voor geweld tegen vrouwen en meisjes. Door de film al in oktober naar Bergen op Zoom te halen, willen de organisatoren het gesprek over femicide en dwingende controle eerder op gang brengen.