Wandeling langs Stolpersteine in Roosendaal vertelt de verhalen achter de namen

De Stolpersteine (Struikelstenen) krijgen in de aanloop naar 4 en 5 mei in Roosendaal extra aandacht. De stenen die op een messing plaatje de namen van slachtoffers bevatten uit de Tweede Wereldoorlog worden dan nog extra opgepoetst en mensen kunnen mee met een rondleiding.

Dit is niet alleen een wandeling langs de stenen maar je komt ook langs het herdenkingsmonument in het Emile van Loonpark. Daar hoor je bijvoorbeeld hoe een vader vernam dat zijn gezin werd opgepakt door de Duitsers. De rondleiding wordt gegeven door John Braat. Hij is zelf initiatiefnemer van de stenen en pleegde onderzoek over heel de wereld naar de overledenen.

Het schoonmaken van de stenen gebeurt door Social Klus, The Dutch Polar Bears en de Roosendaalse Veteranenstichting. “Maar de stenen moeten niet te hard gaan blinken”, zegt John, “dan moeten de mensen nog buigen om het beter te kunnen lezen.” Hij ziet dit meteen als een vorm van respect.

Niet alleen Joodse slachtoffers

John vindt dat Roosendaal uitzonderlijk is met de Stolpersteine. Er worden namelijk niet alleen Joodse slachtoffers vermeld, maar bijvoorbeeld ook van verzetsstrijders. Om te zorgen dat alle informatie omtrent de stenen klopt verricht John veel onderzoek en op vele plaatsen op de wereld, tot aan Israël toe. Zijn verhalen zijn dan ook talrijk.

Vader kreeg te horen dat gezinsleden waren opgepakt

Na de introductie in het Huis van Roosendaal gaat het richting de nabijgelegen Dominéstraat. Daar liggen 3 Stolpersteine ter nagedachtenis aan de familie Flinker. De familie dook destijds onder in de Dominéstraat om daarna hun vlucht te vervolgen richting België. Op enig moment was vader gescheiden van een aantal gezinsleden. “Hij zat toen in een badhuis en daar kreeg hij het verschrikkelijke nieuws te horen dat een deel van zijn gezin door de Duitsers was opgepakt”, vertelt John het aangrijpende verhaal.

Dagboek voor scholen over heel de wereld

Mozes Flinker heeft volgens John een dagboek bijgehouden van die gebeurtenissen. “Dat dagboek is in heel veel landen heel erg bekend. Aan de hand van dat dagboek wordt er les gegeven op scholen over heel de wereld”, aldus John.

Beweegredenen om mee te lopen

Terwijl de mensen vragen stellen aan de deskundige verteller gaat de wandeling richting het gedenkteken in het Emile van Loonpark. Gerda Leerbuch wil bijvoorbeeld weten hoe dat in de oorlog nu ging met de omringende dorpen van Roosendaal. Zij meent te weten dat de mensen daar toch veel meer te eten hadden bijvoorbeeld.

Haar interesse lijkt te komen uit het feit dat ze verre Joodse voorouders heeft en ze komt zelf uit Rotterdam. Daar was het allemaal toch even anders met de voedselvoorziening in die jaren.

Weer iemand anders loopt uit algemene interesse mee. “Ik las dat deze wandeling er was en het is mooi weer dus loop ik maar eens mee”, klinkt het uit de mond van een deelneemster.

Slechte naam van Roosendaals verzet

Niet alle vragen krijgen direct een antwoord. Maar aangekomen bij het gedenkteken gaat John een onderwerp als de slechte naam van het Roosendaals verzet niet uit de weg. “De echte verzetsmensen zwegen vaak over wat er gebeurd was. Dat was hun veiligheid”, volgens hem. “En in de laatste maanden van de oorlog sloten verschillende mensen zich snel nog aan bij het verzet. Die hebben zich vervolgens verrijkt en misdragen onder de noemer van het verzet”, meent John.

Meer Stolpersteine en verhalen

Hij voelt zich verder gesteund in al zijn initiatieven door burgemeester Mark Buijs. Die draagt het allemaal een warm hart toe. Al gaat het om een padje aanleggen naar het monument in park.

Want John heeft nog werk genoeg te doen. Zo is er het verhaal van Eva Walg die in een auto in Roosendaal werd gebombardeerd. Uit onderzoek van hem bleek dat dit waarschijnlijk niet zomaar was maar omdat ze verzetsdaden pleegde. Dit deed ze onder andere door te zorgen voor bloedtransfusies. Wat John betreft komt er voor haar een Stolpersteine in de buurt van de commandokazerne. Daarmee zijn de Stolpersteine en de verhalen hierachter nog lang niet af.