Waterschap investeert miljoenen, lasten blijven stijgen: ‘Het klimaat wacht niet’

De waterschapslasten voor het gebied van Brabantse Delta gaan in 2027 voor de inwoners opnieuw omhoog. Hogere onderhoudskosten, oude installaties en grote projecten voor veilige dijken en schoon water zorgen voor extra uitgaven. Ook na 2027 zullen de lasten waarschijnlijk verder stijgen. Hoe probeert waterschap Brabantse Delta de kosten onder controle te houden? Dagelijks bestuurder Karin van den Berg geeft uitleg.

Een meerpersoonshuishouden met een koopwoning met een WOZ-waarde van 370 duizend euro betaalt in 2027 naar verwachting 469 euro aan waterschapsbelasting. In 2026 was dat nog 449 euro. Dat is een stijging van twintig euro. Ook in de jaren daarna verwacht het waterschap hogere lasten.

Werk wordt duurder

Volgens bestuurder Karin van den Berg komt dat vooral doordat het gewone werk van het waterschap steeds duurder wordt. “Eigenlijk worden alle onderhoudskosten hoger. Dat geldt voor onze rioolwaterzuiveringen, onze ICT-systemen en het onderhoud van watergangen. Ook door nieuwe regels is het beheer en onderhoud van onze watergangen duurder geworden.”

Installaties aan vervanging toe

Daarnaast investeert het waterschap in schoner water en veilige dijken. Voorbeelden zijn het project Markdal bij Breda en de dijkversterking tussen Moerdijk en Drimmelen. Volgens Van den Berg zijn deze investeringen nodig om het gebied veilig te houden en de waterkwaliteit te verbeteren. De hogere kosten komen niet alleen door inflatie. Het waterschap heeft ook te maken met veel oude installaties en voorzieningen. Die moeten de komende jaren worden onderhouden of vervangen.

Focus op 2050

Van den Berg: “Uit landelijk onderzoek blijkt dat de kosten van onze gewone waterschapstaken richting 2050 kunnen verdubbelen. Dat is nog zonder extra taken en nieuwe eisen. De kosten stijgen door inflatie, maar we hebben ook veel achterstallig onderhoud. Een groot deel van onze gemalen en andere installaties komt uit de jaren zeventig en tachtig. Daar komt de komende jaren veel onderhoud en vervanging bij kijken.”

Dat maakt het voor Brabantse Delta lastig om de lastenstijging te beperken, merkt Van den Berg op. Het waterschap kan onderhoud niet zomaar uitstellen. Als installaties niet goed werken, kan dat gevolgen hebben voor de waterveiligheid en de verwerking van afvalwater.

Lasten gaan niet gelijk op

De belasting stijgt niet voor alle groepen inwoners en bedrijven met hetzelfde percentage. Er zijn verschillen tussen huurders, huiseigenaren, agrariërs en eigenaren van natuurterreinen. Dat komt door de manier waarop de kosten volgens de wet moeten worden verdeeld. “We verdelen de kosten op basis van gegevens en wettelijke regels. Daar zit géén politieke keuze achter”, benadrukt ze. “De wet bepaalt hoe we de kosten moeten verdelen.”

Het waterschap maakt daarbij onderscheid tussen gebouwde en ongebouwde grond. Woningen en bedrijfspanden vallen onder gebouwd. Landbouwgrond en natuurterreinen vallen onder ongebouwd. Bij woningen speelt de WOZ-waarde een belangrijke rol bij de berekening van de belasting.

Reserves inzetten

Om de belasting niet in één keer sterk te laten stijgen, gebruikt Brabantse Delta financiële reserves. Dat zijn bedragen die het waterschap achter de hand houdt om financiële tegenvallers op te vangen of de belasting tijdelijk lager te houden. Het waterschap heeft zulke reserves voor het watersysteembeheer en de afvalwaterzuivering. “We zijn heel zorgvuldig met het gebruik van onze reserves. Als we geld overhouden, vullen we de reserves weer aan. Daarna kunnen we ze gebruiken om de belastingstijging te beperken.”

Opvangen tegenvallers

Hoe vangt het waterschap toekomstige tegenvallers dan op? Van den Berg verwacht dat de reserves weer kunnen worden aangevuld als het waterschap geld overhoudt. “We hebben meestal een positief financieel resultaat. Als dat zo is, vullen we de reserves weer aan.” De reserves kunnen de belastingstijging dus tijdelijk afremmen. Ze lossen het probleem van de hogere kosten niet op.

Geen tussentijdse verhogingen

Ook internationale ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de kosten. Energie, brandstof, materialen, personeel en rente kunnen duurder worden dan het waterschap nu verwacht. Toch krijgen inwoners niet zomaar tijdens het jaar een hogere belastingaanslag. “Op basis van deze begroting stellen we in december de belastingtarieven vast. Daarna maakt de Belastingsamenwerking West-Brabant de aanslagen klaar. We gaan de belasting dus niet tussentijds verhogen als de kosten hoger uitvallen.”

Van den Berg wijst erop dat de belastingstijging bij Brabantse Delta lager is dan bij sommige andere waterschappen. Bij buurwaterschap Scheldestromen ligt de gemiddelde stijging bijvoorbeeld hoger, op bijna tien procent. Wel verschillen de taken en omstandigheden per waterschap.

Dijkversterkingen

Ook de planning van dijkversterkingen brengt onzekerheid met zich mee. Het waterschap is voor een deel van deze projecten afhankelijk van het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma. Als daar projecten worden doorgeschoven, kan dat gevolgen hebben voor de planning. Van den Berg maakt zich daar zorgen over. “Het gaat vooral om projecten die later worden uitgevoerd dan gepland. Bij ons gaat het bijvoorbeeld om het Wilhelminakanaal-Amertak-Dongemond. Het is vervelend als projecten worden uitgesteld, terwijl we ze wel nodig hebben.”

De risico’s voor de waterveiligheid blijven ondertussen bestaan. “Het klimaat wacht niet. De veranderingen gaan gewoon door. Ook de stijging van de waterstanden stopt niet omdat een project later wordt uitgevoerd.”

Afvalwater opnieuw gebruiken

Het waterschap kijkt ook naar mogelijkheden om gezuiverd afvalwater opnieuw te gebruiken. Dat water heet effluent. Het kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor de natuur of de landbouw, als de kwaliteit goed genoeg is.
Van den Berg: “We kijken zorgvuldig naar de kwaliteit die het water moet hebben voordat we het opnieuw kunnen en mogen gebruiken.” Een voorbeeld is de rioolwaterzuivering in Baarle-Nassau. Daar wordt een nieuwe installatie gebouwd. Die moet voldoende capaciteit krijgen om gezuiverd afvalwater opnieuw te kunnen gebruiken voor de natuur.

Ook nieuwe Europese regels voor de zuivering van afvalwater vragen om aanpassingen. Het waterschap onderzoekt daarom verschillende technieken om het water nog beter te zuiveren. Het opnieuw gebruiken van water maakt daar deel van uit.

Samenwerken en kostenbesparing

Om de kosten te beperken, werkt Brabantse Delta steeds meer samen met andere organisaties. Dat gebeurt met gemeenten en de provincie, maar ook met andere waterschappen en bedrijven. Een voorbeeld is Verdygo. Daarin werkt Brabantse Delta samen met negen andere waterschappen. Het doel is om samen ontwerpen en bouwmethoden te ontwikkelen.

Woensdag besluit

Woensdag 11 november stelt het algemeen bestuur de begroting voor 2027 vast, met de meerjarendoorkijk naar 2031. De belasting gaat volgend jaar, als het AB deze ongewijzigd aanneemt, voor de inwoners opnieuw omhoog. En ook voor de jaren daarna zijn verdere stijgingen te verwachten, zoals het er nu naar uitziet. “Als er voor de jaren na 2027 tenminste geen beleidswijzigingen komen”, merkt de bestuurder daarbij op. In maart 2027 zijn er waterschapsverkiezingen, en kiezen de inwoners van het Brabantse Delta-gebied een nieuw bestuur.