Bergse boekhouding in twintig jaar niet zo rooskleurig, maar kostenpost Jeugd blijf zorgenkindje

De gemeente Bergen op Zoom sluit 2025 af met een plus van 6,6 miljoen euro. Volgens wethouder Joost Pals laten de cijfers zien dat de gemeente er financieel én economisch aanzienlijk beter voor staat dan vier jaar geleden. En, het is Bergen op Zoom ook vorig jaar gelukt 3 miljoen af te lossen op de gemeenteschuld. Maar ondanks de beheersing van de uitgaven en het landelijk afwenden van het financiële ‘ravijnjaar’, blijven er onzekerheden – met name de oplopende kosten voor Jeugdzorg.

Het uiteindelijke resultaat ligt 3,4 miljoen euro hoger dan eerder verwacht, mede door een meevaller aan het eind van het jaar. Want op de valreep van 2025 ontving Bergen op Zoom ruim 2,1 miljoen euro aan zogenoemde ‘realisatiestimulans’ voor 306 betaalbare woningen die zijn gebouwd of in aanbouw zijn genomen. “Dat geld kwam op het laatste moment definitief binnen”, aldus Pals. “Maar het is ook een erkenning dat Bergen op Zoom echt werk maakt van betaalbare woningbouw.”

Financiële positie fors verbeterd

Pals constateert dat de financiële basis in deze bestuursperiode sterk is verbeterd. Dat blijkt volgens de wethouder uit drie belangrijke kengetallen. De zogeheten weerstandsratio, het getal dat de mate uitdrukt waarin de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen, is gestegen van 1,05 naar 4,73. “Bij een ratio van 1 kun je precies de risico’s opvangen die je voorziet”, legt Pals uit. “Met 4,73 heb je dus bijna vijf keer zoveel buffer.” Ook de netto schuldquote verbeterde aanzienlijk: van bijna 90 procent naar minder dan 50 procent. Daarmee zit Bergen op Zoom volgens provinciale normen inmiddels in de ‘veiligste categorie’.

‘Van veilig naar neutraal’

“Er bestaat al jaren het beeld dat Bergen op Zoom enorme schulden heeft”, zegt Pals. “Maar de provincie zegt juist dat dat beeld niet klopt. We zaten eerder in een neutrale categorie en zitten nu ruim onder de veilige grens.” En als derde kerngetal: de solvabiliteit, het aandeel eigen vermogen ten opzichte van vreemd vermogen, stijgt in 2025 van 6,9 naar 22,2 procent. Daarmee is de gemeente uit de financieel kwetsbare categorie gekomen, al noemt Pals dit nog wel een aandachtspunt. “We zijn van onveilig naar neutraal gegaan, maar daar zit nog wel ruimte tussen.”

Duurzaamheid en economie

In 2025 investeerde de gemeente 21,5 miljoen euro in infrastructuur en voorzieningen. Daarmee wordt gewerkt aan het wegwerken van achterstallig onderhoud en aan ambities op het gebied van woningbouw, duurzaamheid en leefbaarheid. Volgens Pals is duurzaamheid in deze bestuursperiode niet langer een afzonderlijk beleidsonderdeel, maar onderdeel geworden van alle gemeentelijke doelen. “Het duurzaamheidskompas en het uitvoeringsprogramma zijn ingebed in de hele organisatie.”

De lokale bewindsman noemt daarbij de plantbased innovatie en de ontwikkeling van de Theodorushaven. Ook economisch ziet de wethouder vooruitgang. “Bergen op Zoom staat er economisch beter voor dan vier jaar geleden. Het aantal bedrijven is gegroeid en de leegstand van winkelpanden is noemenswaardig afgenomen.”

Forse toename kosten Jeugdzorg

Tegelijkertijd waarschuwt het college dat vooral het sociaal domein een grote financiële uitdaging blijft vormen. Met name de jeugdzorg zorgt voor oplopende kosten. “Het gaat niet alleen om hogere tarieven en lonen”, zegt Pals. “Vooral het volume neemt enorm toe.” Waar begin deze eeuw ongeveer één op de 27 kinderen gebruikmaakte van jeugdzorg, is dat inmiddels opgelopen naar ongeveer één op de zeven. “Dat is gigántisch”, merkt de wethouder op. “En juist de lichtere vormen van jeugdzorg nemen sterk toe.”

Transformatie sociaal domein

Bergen op Zoom probeert die groei beheersbaar te houden via een ’transformatie’ van het sociaal domein, waarvoor de gemeenteraad eerder ruim 4 miljoen euro beschikbaar stelde. Daarbij ligt de nadruk op preventie en het normaliseren van problemen die volgens Pals niet altijd direct in de zorgsfeer thuishoren. “Het gaat er niet om dat er minder geld naar zorg moet”, benadrukt hij. “Maar wel dat de stijging van de kosten beheersbaar blijft.”

Ook landelijk ziet Pals problemen in de financiering van gemeenten. Hij verwijst naar de arbitragecommissie onder leiding van oud-minister Hans de Boer, die eerder concludeerde dat gemeenten onvoldoende worden gecompenseerd voor de oplopende kosten in het sociaal domein.

Fundament voor de toekomst

Met de jaarrekening sluit het college officieel de bestuursperiode Samen Bergen Verzetten af. Volgens Pals ligt er nu een steviger fundament voor de toekomst. “Er is in vier jaar veel gebeurd”, concludeert wethouder Pals. “Maar tegelijkertijd blijft het belangrijk om financieel scherp te blijven en maatschappelijke opgaven aan te pakken. We staan er sterker voor dan vier jaar geleden, en dat geeft vertrouwen voor de volgende fase.”