Getallen niet langer heilig, bij ambities woningbouw: ‘Geen dans om de totempaal’

De Bergse raad wil meer grip houden op de uitvoering van het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma (VHP) 2026-2035. De VVD is teleurgesteld dat het huidige college de plannen van zeven duizend nieuwe woningen in 2040 niet als harde eis vasthoudt. Maar het college wil zich daarop niet langer vastleggen. “We gaan niet meer rondom het getal dansen, alsof het een totempaal is”, legt wethouder Adam Ahajaj de raadscommissie voor. Volgende week stelt de gemeenteraad het vernieuwde VHP vast.

Tijdens de behandeling in de raadscommissie Ruimte, Duurzaamheid en Economie ontvouwt het debat in de raadszaal zich woensdagavond vooral over de vrije hand die het college krijgt, de woningbouwambitie en de verdeling tussen sociale huur en betaalbare koop. Daarbij houden partijen zowel een raadsopdracht (motie) als een wijzigingsvoorstel (amendement) in de lucht.

Het nieuwe VHP moet voor de beleidsmakers op het stadskantoor het nieuwe uitgangspunt voor de volkshuisvesting worden. Het document richt zich op voldoende en betaalbare woningen, huisvesting voor verschillende doelgroepen en leefbare wijken en dorpen. Het programma vervangt het huidig VHP, dat uit 2020 dateert. Volgens het raadsvoorstel moet de uitvoering vervolgens worden uitgewerkt in een gefaseerd uitvoeringsprogramma.

Mandaat

Vooral het voorgestelde mandaat, waarbij het college de vrije hand krijgt bij de uitvoering, leidt tot politieke discussie. Partijvoorman Aydin Akkaya van Bergs Collectief kondigt gedurende het commissieberaad een amendement aan, om de positie van de raad te versterken.

Volgens raadslid Akkaya moet de raad niet alleen kijken naar aantallen woningen, maar ook naar “wat we bouwen, voor wie en waar”. Zijn fractie wil bovendien dat per wijk wordt gekeken naar de samenstelling van de woningvoorraad. In wijken met al veel sociale huur zou volgens het Bergs Collectief meer ruimte moeten zijn voor betaalbare koop- en middenhuur. “Sociale bouw is nodig, maar betaalbare koop óók”, aldus de voorman van Bergs Collectief.

Akkaya wil daarnaast jaarlijks een volkshuisvestingsmonitor, met onder meer cijfers over de woningbouwproductie, plancapaciteit en de verdeling over woningsegmenten en wijken.

Focus op doelgroepen

D66 steunt de hoofdlijnen van het programma. Raadslid Wesley Janssens ziet “een belangrijke maatschappelijke opgave.” Janssens is blij dat het uitgangspunt van 30-40-30 blijft staan (30 procent sociale bouw, 40 procent middensegment en 30 procent hogere prijsklasse) én dat het VHP zich ook focust op specifieke doelgroepen.

Het splitsen van bestaande woningen is volgens D66 een kansrijke optie om het aanbod te vergroten. De fractie vindt bovendien dat de bouwambitie hoger mag liggen dan de feitelijke woonbehoefte. D66 wil de raad via raadsmededelingen op de hoogte houden van de uitvoering.

‘Afschaling niet uit te leggen’

De VVD uit zich uiterst kritisch op het loslaten van de streefgetallen. Raadslid Jim Bernaards constateert een “afschaling” van 3550 woningen. “Leg dat de inwoners maar eens uit”, zegt Bernaards. Ook de uitvoeringscapaciteit baart de VVD zorgen. Volgens de fractie is slechts 2,5 fte aan ambtelijke inzet beschikbaar en ontbreekt een concreet uitvoeringsbudget. De VVD wil het raadsvoorstel daarom terugsturen naar de tekentafel, en de liberalen dienen daartoe de komende raadsvergadering een amendement in.

Netcongestie

Belang van Bergen op Zoom (BVB) onderschrijft de noodzaak om te bouwen, maar ziet grote praktische beperkingen. Camiel van der Meeren wijst op netcongestie, hoge bouwkosten en het tekort aan vakmensen. “Die zevenduizend woningen kunnen we gewoonweg niet bouwen”, stelt hij.

Lokaal Realisme wil meer woningen voor ouderen bij zorgvoorzieningen. Maarten van ’t Hof mist daarnaast aandacht voor dak- en thuislozen en pleit voor tijdelijke woningen en tiny houses. “Een ambitieus programma, maar de uitvoering komt onvoldoende tot uiting”, zegt hij.

Mogelijke bevolkingskrimp

Samen0164 vindt het programma te veel aanbodgestuurd. Reinoud Krijnen wil meer aandacht voor veiligheid, openbare ruimte en de historische en natuurlijke omgeving. Ook moet volgens hem bij nieuwe woningen nadrukkelijk rekening worden gehouden met een mogelijke toekomstige bevolkingskrimp.

GBWP wil vooral “focus op lokale inwoners, leefbaarheid, betaalbaarheid en doorstroming”, aldus Betsy de Kock. Ook de koppeling tussen wonen en welzijn vindt de fractie belangrijk. De PVV legt de nadruk op de verdeling van woningen. Boy-Dirk van Meetelen vindt het “niet uit te leggen” dat statushouders voorrang krijgen bij woningen. Volgens hem moet woningbouw vooral aansluiten bij de behoefte van de eigen inwoners.

Dorpsbewoners en studenten

PRO wil tempo maken met de woningbouw, ook in de dorpen. Cas Respen wijst op Lepelstraat, dat volgens hem “smacht naar nieuwe huizen” om het dorp leefbaar te houden. Ook wil PRO meer studentenwoningen, onder meer vanwege het technisch onderwijs en de defensieactiviteiten in de regio.

En de BSD vindt het eveneens te vroeg om het college zoveel beleidsvrijheid te geven. Commissielid Suzanne Bäcker vraagt zich bovendien af wat onder “betaalbare woningen” wordt verstaan. Veel woningzoekenden kunnen volgens haar een eengezinswoning nauwelijks betalen.

College: niet alleen stenen stapelen

Wethouder Adam Ahajaj benadrukt dat Bergen op Zoom voor een grote woningbouwopgave staat. Het college wil volgens hem meer regie nemen en kijkt daarbij niet alleen naar nieuwbouw. Ook woningsplitsing en het verbouwen van winkels en kantoren tot woningen maken deel uit van de aanpak. Ahajaj wil af van een eenzijdige focus op aantallen. “We zijn niet alleen bezig met het stapelen van stenen, maar kijken ook naar kwaliteit van wonen”, zegt hij.

Kwaliteit vóór kwantiteit

Het eerder genoemde aantal van zevenduizend woningen is volgens de wethouder daarom niet langer leidend. Leefbaarheid, vergroening en de kwaliteit van wijken moeten eveneens worden meegewogen. Het Volkshuisvestingsprogramma wordt naar verwachting 24 september door de gemeenteraad vastgesteld.  Daarbij komen ook het amendement over de positie van de raad en de motie over de jaarlijkse volkshuisvestingsmonitor aan de orde. D66 heeft de kritische raadspartijen wél opgeroepen om vooraf ‘rond de tafel te gaan’ en de moties op elkaar af te stemmen.