Indrukwekkende Dodenherdenking bij het oudste oorlogs­monument van Nederland

In Moerstraten maakte men in het verleden, voor de Dodenherdenking, vanuit een kerkdienst te voet de gang naar het oorlogsmonument. Vandaag de dag is de wandeling richting de Luienhoekweg in ere gehouden door het Oranje comité Moerstraten. De bijeenkomst in de kerk heeft plaats gemaakt voor een samenzijn in dorpshuis ParelMoer. Daar werd dinsdagavond door Frank Roks het verhaal verteld over de liefde tussen zijn tante Nellie en de Canadese militair Norman.

Het dorp Moerstraten werd bevrijd op 30 oktober 1944 nadat er zware gevechten geleverd waren. In Moerstraten lieten negen Canadese militairen het leven. Op de plaats van de huidige gedenkplek kregen die soldaten eerst hun veldgraf. Daarna zijn ze overgebracht naar de begraafplaats in Bergen op Zoom. En het graf maakte plaats voor het monument. Dit gebeurde in augustus 1945 en was daarmee het eerste oorlogsmonument in Nederland.

Het verhaal van tante Nellie en de Canadees Norman

In de nadagen van de oorlog ontsproot er ook een liefde tussen de tante van Frank Roks en een Canadese bevrijder, Norman. Zo weet Frank zich nog te herinneren aan de hand van gezellige gesprekken aan een volle keukentafel. “Daar luisterde we naar grote mensenverhalen en vooral die over de oorlog maakte indruk”, vertelt Frank zijn verhaal aan de aanwezigen in dorpshuis ParelMoer.

“In de euforie van de bevrijdingsfeesten in Roosendaal kwam de toen 20-jarige tante Nel in contact met een goodlooking Canadese soldaat.” Volgens de moeder van Frank was het liefde op het eerste gezicht tussen de twee.

Normans’ laatste opdracht

De geliefden waren zo verliefd dat er sprake was van trouwplannen. Maar Norman moest met zijn compagnie nog eenmaal een opdracht uitvoeren ergens anders in het land. “Het werd geen tijdelijk afscheid maar eentje voor altijd.” Norman sneuvelde bij het laatste gevecht en zou niet meer terugkeren.

Het besef van herdenken

Pas toen Frank de Dodenherdenking in Moerstraten bij begon te wonen kreeg de persoon Norman voor hem meer betekenis dan alleen een keukentafelverhaal. Want tot die tijd wist hij niet beter dan dat tante Nel haar grote liefde ome Janus was. Het was door die voettocht met tromgeroffel naar het monument dat het besef van het herdenken van de Canadese bevrijders kwam. Daarmee veranderde ook Frank zijn perspectief over Norman.

Traditiegetrouw naar het monument

Als de aanwezigen in stilte naar Frank zijn verhaal hebben geluisterd gaan de mensen naar buiten. Daar scharen zij zich, traditiegetrouw, achter de trommelaars om zich te verplaatsen naar het monument.

Er heeft zich inmiddels een grote hoeveelheid mensen zich verzameld. De Taptoe wordt geblazen, gevolgd door twee minuten stilte. Slechts het getjilp van de vogels in de bossen is dan nog te horen.

Wethouder René van Ginderen legt een krans namens de gemeente Roosendaal. En ook de kinderen van Moerstraten plaatsen een bloemstuk bij het monument.

Het is de tragiek van de mens dat ze niet beseffen wat ze in handen hebben.

Dan is het woord aan Van Ginderen, hij refereert aan de recente reis aan de maan. “Nog niet alle tienduizend foto’s van die maan zijn publiek gemaakt. Maar er zijn er vast geen loopgraven op te zien of kuilen van bominslagen”, vertelt hij.

Ook heeft hij gelezen hoe indrukwekkend het aanschouwen van die blauwe bol, de aarde, is geweest door de astronauten. “Het is de tragiek van de mens dat ze niet beseffen wat ze in handen hebben.”

Koester je vrijheid

Het tegengestelde is waar, volgens hem, tegenwoordig lijkt het recht van de sterkste meer dan ooit te gelden. “Tot een paar jaar terug was er sprake van 65 conflicten wereldwijd, nu zijn dat er 130”, gaat Van Ginderen verder met zijn verhaal. “Hoe mooi zou het zijn als op een van de nog te publiceren foto’s er een boodschap op de achterkant van de maan zou blijken te staan: koester je vrijheid.”

Een speciale plek

Voor Van Ginderen zelf is het monument een speciale plek. Hij komt er eens in de zoveel tijd langs op de racefiets en dan staat hij even stil bij zijn opa. “Die is gestorven door een afwijkende bom toen hij levende dieren in een wei probeerde te redden. Dat was bij het Anker bij Roosendaal”, vertelt Van Ginderen.

Ik denk ook aan overledenen in mijn omgeving.

Jolanda de Weert is bestuurslid bij het Oranje comité van Moerstraten. Zij denkt niet alleen aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog met Dodenherdenking. “Ik denk ook aan de overledenen in mijn naaste omgeving op deze dag”, zegt ze.

Als Oranje comité verzorgen ze vooral deze avond. Ook zorgt het comité ervoor dat de kinderen van Moerstraten de verhalen aan elkaar overdragen. Er zijn dan ook een groot aantal kinderen aanwezig. “Maar het mogen er altijd meer zijn”, laat Jolanda weten.

Het voltallige publiek zwijgt en luistert respectvol naar alle verhalen. In Moerstraten worden op deze wijze de gevallen strijders zeker niet vergeten.