Tien jaar West-Brabants Archief: ‘Zo’n achthonderd meter aan archief toegevoegd’

Het West-Brabants Archief bestaat in 2026 tien jaar. In die jaren sloeg het archief onder andere documenten, landkaarten en gemeentelijk beleid van honderden jaren op. Maar ook de recente jaren worden vastgelegd voor de gemeenschap die over honderd jaar leeft. Het depot is daarom goed gevuld.

Het jubileum van het West-Brabants Archief is door de medewerkers onderling al gevierd met een feestje. De stakeholders, zoals gemeenten en andere archiefdiensten in de regio, hebben een speciale jubileumboek gekregen. “Aan het einde van het jaar gaan we een YouTube-serie maken met video’s over wat voor schatten je hier in ons depot kan vinden”, vertelt Ilse Jansen van het West-Brabants Archief.

Het archief bestaat niet zomaar, want door de archiefwet zijn gemeenten verplicht na twintig jaar hun opgebouwde archief over te dragen. “Daar zitten vooral beleidsstukken in over subsidies, bestemmingsplannen en bouwvergunningen.”

We gaan een serie maken over wat voor schatten je hier kan vinden.

Voorheen waren er drie archiefdiensten actief in de regio. Dat waren het Historisch Centrum het Markiezenhof voor de gemeente Bergen op Zoom, Steenbergen en Woensdrecht, het gemeentearchief Roosendaal en het Regionaal Archief West-Brabant voor de gemeente Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Rucphen en Zundert. In 2016 zijn deze samengevoegd tot het West-Brabants Archief.

Zowel vroeger en tegenwoordige informatie

Daarnaast vindt het West-Brabants Archief het belangrijk om een afspiegeling te laten zien van hoe het er tegenwoordig aan toe gaat. “Zodat als mensen over honderd jaar terugkijken, zij kunnen zien hoe het leven nu is. Daarom verzamelen we ook particuliere archieven.” Dat waren vroeger veel materialen en documenten van kerkgemeenschappen, maar tegenwoordig bewaart het archief ook veel van verenigingen en sportclubs.

Van gezondheidzorg en de Islamitische gemeenschap hebben we nog niet veel.

Toch is er nog veel informatie wat mist in het archief. “Van de gezondheidszorg hebben we nog niet zoveel.” Ook op het gebied van religie is het archief nog op zoek naar stukken. “We hebben de traditionele Christelijke gemeenschappen, maar van de Islamitische gemeenschappen hebben nog niks. Dat is iets voor de toekomst om te kijken of we dat kunnen toevoegen.”

Zorgvuldig bewaard

Er zitten wel eisen aan wat het archief wel en niet opslaat. “Het moet West-Brabants zijn, uniek en we willen het graag geschonken hebben, want dan kunnen we er meer mee doen dan wanneer het in bruikleen is.” Vervolgens gaat het betreffende stuk een quarantaineruimte in. “Er kunnen allerlei schimmels of beestjes inzitten”, legt Jansen uit.

Na een tijdje worden de stukken door de medewerkers bewerkt met gammastraling. “Dan zorgen we ervoor dat alles wat in het papier nog zou kunnen leven doodgaat. Dan mag het naar het depot en hebben we medewerkers die het gaan beschrijven.” Uiteindelijk belanden de stukken zo in het depot onder het Wilhelminaveld in Bergen op Zoom.

Het moet West-Brabants en uniek zijn.

Vervolgens komt de informatie ook op de website van het West-Brabants Archief. Toch blijven er altijd foto’s of stukken waarvan ook het archief niet weet wat het is of wie erop een foto staan. “Met foto’s hebben we dat regelmatig.” Fysieke spullen, zoals bekers, service of sportattributen, worden bij het archief niet opgeslagen.

Bijzondere verhalen

In het depot onder het Wilhelminaveld staan grote archiefkasten met rekken van één meter breed. Hoeveel van die kasten er precies staan kan Jansen niet zeggen. “Voor gemeenten gaat het om enkele tientallen of honderden meters. Met particuliere archieven verschilt dat, soms is het een doos of brief en soms zijn het hele grote dingen. Ik denk dat we de afgelopen tien jaar zo’n achthonderd meter hebben toegevoegd aan het archief.”

Of er één verhaal is dat Jansen zelf is bijgebleven? “Niet echt een specifiek verhaal, want er zijn zoveel verhalen te vertellen hier. Zelf ben ik heel erg geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog, dus daar hebben we hele mooie stukken van. Maar ik zou zeggen: bezoek onze website en vind je eigen bijzondere verhaal”, sluit Jansen af.