Zundert houdt kosten jeugdzorg in bedwang, maar er blijven uitdagingen in het sociaal domein

Net als vele andere gemeenten heeft de gemeente Zundert te maken met stijgende kosten in het sociaal domein. Toch blijkt uit recentelijk onderzoek dat de gemeente zijn zaakjes op enkele onderdelen goed op orde heeft. Zo is de sociale basis in Zundert erg groot en geeft de gemeente minder uit aan jeugdzorg dan vergelijkbare gemeenten. Maar uit het onderzoek komt ook naar voren dat het versterken van preventie aandacht nodig heeft.

Samen met de gemeente Halderberge en Steenbergen heeft Zundert onderzoeksbureau Cebeon een onderzoek laten uitvoeren naar kostenbeheersing in het sociaal domein. Het college had die opdracht meegekregen vanuit een motie van de gemeenteraad van Zundert. In het rapport staat hoe de gemeente op dit moment zijn zaken rondom bijvoorbeeld jeugdzorg en Wmo geregeld heeft en waar in de toekomst kansen of uitdagingen liggen.

Sterke sociale basis

Als eerste stelt Cebeon dat de sociale basis in Zundert erg sterk is, waardoor er een vorm van automatische zorgpreventie plaatsvindt. “De sociale cohesie in de dorpen is groot en inwoners lossen veel problemen eerst binnen het netwerk op”, zien de onderzoekers. Het zorgt er daardoor wel voor dat het onvoldoende inzichtelijk is in hoeverre het preventieve aanbod vanuit de gemeente inwoners bereikt of effectief is. “Vooral in de aansluiting met het onderwijs liggen verbeterkansen, onder meer rond vroegsignalering en het voorkomen van thuiszitten”, staat in het rapport.

Verder is de doorontwikkeling naar een steviger lokaal team volgens de onderzoekers cruciaal. Want hoewel de uitgaven rond het lokaal team jeugd in Zundert lager liggen dan in vergelijkbare gemeenten, wordt er in de gemeente nog relatief weinig vrij toegankelijke ondersteuning vanuit het team geboden. Meer duidelijkheid en een betere afstemming tussen verschillende onderdelen van het sociaal domein zouden daarbij kunnen helpen. Wel valt op dat de gemeente veel minder aan jeugdhulp uitgeeft dan vergelijkbare gemeenten in de regio.

Conclusies en aanbeveling

Op het gebied van Wmo maatwerkvoorzieningen, zoals hulp aan huis of dagbesteding, geeft de gemeente Zundert ongeveer evenveel geld uit als dat zij binnenkrijgt vanuit het Rijk. De uitgaven komen ook overeen met andere gemeenten, maar de verdeling ligt in Zundert wel anders. Zo geeft de gemeente ongeveer hetzelfde uit aan hulpmiddelen als andere gemeenten, terwijl er fors meer cliënten zijn die hier gebruik van maken. “Gemiddeld vragen deze lagere kosten”, zien de onderzoekers.

Als belangrijkste conclusie zeggen de onderzoekers dat de gemeente Zundert in vergelijking met andere gemeenten al veel heeft bereikt om de kosten in het sociaal domein te beheersen, en in het bijzonder in de jeugdhulp. “Tegelijkertijd is een aantal opgaven geïdentificeerd voor de komende jaren om tot duurzame kostenbeheersing te komen”, aldus Cebeon.

Zo moet Zundert meer samenhang op het gebied van preventie creëren, moet het lokale team meer integraal werken en kan domeinoverstijgende samenwerking ook helpen. Als algemene aanbeveling geven de onderzoekers ook mee om de kosten in het sociaal domein realistischer te begroten. “Zo sluit het financiële beeld beter aan bij de feitelijke uitgaven én demografische en beleidsmatige ontwikkelingen.” Het rapport wordt ook met de gemeenteraad gedeeld.